Z okazji premiery GTA 6 wybraliśmy podróż w czasie. Uciekliśmy do 2013 roku
Kim byłeś 13 lat temu, co myślałeś, gdzie byłaś, co robiłaś? - takie pytania od kilku dni zadaje sobie internet.

Okazją do wspominek okazuje się być nadchodząca premiera GTA VI, a konkretnie fakt, że właśnie 13 lat dzieli ostatnią część od najnowszej. Zamiast fantazjować, co przyniosą najbliższe dni - tym bardziej że to ryzykowna zabawa, bo w wielu głowach wylęgło się irytujące pytanie: a co, jeśli gra będzie słaba? - zwrócono się w stronę bezpiecznej, bo znajomej przeszłości. Zanim wielu uda się na przypadkowe L4, najpierw wyruszono w podróż w czasie, do roku 2013.
2013 to już w zasadzie tak samo odległy świat jak 2008, kiedy debiutowało GTA IV, czy nawet 2001, gdy do napędów konsol wkładano płyty z GTA III. Przesada? Spójrzcie tylko na grafiki przygotowane przez profil Tele Nostalgia, przypominające, co wydarzyło się w dawno temu w zapomnianym 2013.
Po niemieckich boiskach biegało polskie trio z Dortmundu (Lewandowski do Bayernu przejdzie dopiero w 2014 r.), hitem na YouTubie był "Harlem Shake", debiutowało "House of Cards" oraz "Rick and Morty", w kinach grano "Krainę Lodu", a Polska śpiewała "Bałkanicę".
Nie są to może tak przełomowe, epokowe wydarzenia jak premiera "Klanu" czy pierwszy odcinek "Europy da się lubić", ale to i tak odległe echa, pocztówki ze świata, którego dawno nie ma. Obrazy, które teraz spowszechniały albo wręcz wypadły ze świadomości, wtedy były jeszcze świeże, pachniały nowością, ciekawiły i zaskakiwały. Dziś słysząc nazwy ówczesnych mód i popularnych treści można odpowiedzieć krótko: tak, coś kojarzę, faktycznie było.
Inna rzeczywistość, zdecydowanie. I naturalnie, od niechcenia, zupełnie automatycznie chce się dodać: "lepsza?". Wcale nie spieszno mi do zamiany na kalendarze i cofnięcie zegarków aż o 13 lat, ja za nic w świecie nie chciałbym mieć znowu 20 lat, parafrazując pewien łódzki zespół. Patrząc obiektywnie, globalnie, można się pokusić o nieśmiałą ocenę: tak, lepsza.
Lepsza, bo znana. Lepsza, bo to, co złego miało nadejść, jeszcze się nie wydarzyło. Żyliśmy w słodkiej niewiedzy, nieświadomi. Oczywiście, nie każdy i nie wszędzie, ale 13 lat to wystarczająca przerwa, aby przymknąć oczy na niedogodności i skupić się na pozytywach.
Inni podróżnicy w czasie rozglądają się i dziwią się
O czym wy opowiadacie, nie mogą ukryć zaskoczenia, przecież jest prawie tak samo. Nie dokładnie, ale bardzo podobnie. Żartują, każąc spojrzeć na stronę ZUS-u, która wcale a wcale się nie zmieniła (a właśnie, że zmieniła - odpowiada ZUS w komentarzach). Przywołują nazwiska osób, które dalej piastują swoje stanowiska, choć lata mijają. No dobrze, Błaszczykowski i Piszczek są na piłkarskiej emeryturze, ale Lewandowski wciąż piłkę kopie, i co z tego, że na peryferiach światowego futbolu. Jest nawet w reprezentacji.
Nawet archiwum Spider's Web może być dowodem, że różnice nie są kolosalne. Facebook rozczarowywał, choć z innych powodów niż dzisiaj, ale już wtedy wysyłał sygnały, że ułatwienie komunikacji między ludźmi niekoniecznie musi być nadrzędnym celem. Apple nie był innowacyjny. W 2013 r. z tabletem na mównicę sejmową wszedł Jarosław Kaczyński, a niedawno przemawiał z niej poseł mający na sobie inteligentne okulary - niby zmiana technologii jest, ale czy coś przełomowego z tego dla obywateli wynika? Raczej nie. Może nawet dopisać trzeba punkt tym, którzy twierdzą, że wtedy było lepiej, biorąc pod uwagę zagrożenia związane z nowymi gadżetami wkraczającymi do Sejmu.
W 2013 r. mieliśmy już w Polsce Spotify, choć na Netfliksa musieliśmy jeszcze trzy lata czekać. Obie strony mają więc rację: trochę się zmieniło, trochę nie.
Tyle że nie po to, jak sądzę, te porównania powstają. Chodzi po prostu o patrzenie w tył. To już jedyny kierunek. Nawet tak głośna premiera gry, kulturowego fenomenu, staje się przyczynkiem do wspominania. Jakoś nie przebija się fantazja, pełna optymizmu, jak wyglądać będzie świat np. za 15 lat, gdy wyjdzie GTA 7.
Nawet ekscytacja teraźniejszością zepchnięta została na boczny tor - przystawką jest przywoływanie tego, co było
Nie zastanawiamy się nad tym, co będzie po GTA VI, jak nas wpłynie, jakie nowe ścieżki zostaną odkryte i czy w ogóle. A jeśli takie analizy są, to nie one stają się internetowym trendem, do którego dołączają wszyscy.
Owszem, po co gdybać, skoro zaraz sami się przekonamy. Mimo wszystko i tak wydaje mi się interesujące, że od tego, co nastąpi lada moment, ciekawsze jest, co już było w erze GTA V. Jakby przyszłości nie było, losowała się z dnia na dzień.
To wcale nie dziwi. Lepiej nie wybiegać w przyszłość, żeby się nie sparzyć, nie rozczarować - i nie mówię wyłącznie o samej produkcji Rockstara. Nauczeni doświadczeniem wiemy, że nie da się przewidzieć następnego tygodnia, a co dopiero kolejnych lat. Za chwilę - mamy nadzieję, że nie, to jasne - znowu może wydarzyć się coś, co postawi nasz świat na głowie. Na wszelki wypadek nie zapeszamy, nie planujemy. Krok po kroku, a najlepiej - krok, trzy kroki, do tyłu.
Za tymi wspominkami 2013 nie idzie jednak żadna głębsza refleksja
Ktoś pisze, że wtedy był studentem, a teraz jest w szczęśliwym związku, 13 lat temu męczył się w złej pracy, a teraz ma fajną, w 2013 rodziła się córka, która dziś jest już prawie nastolatką, itd. No tak, wszystko się zgadza, ale to logiczne - kiedyś byliśmy młodsi, obecnie jesteśmy starsi. I co z tego wynika? Takie zestawienia można robić codziennie.
Nie wymagam zbyt wiele od prostego, internetowego trendu? Rzecz w tym, że to nie pierwszy raz w ostatnim, dość krótkim czasie, kiedy cofamy się o X lat tylko po to, żeby powrócić w dobrze znajome miejsce. Nie, żeby wyciągnąć wnioski, nawet nie po to, żeby rozsiąść się i delektować minioną chwilą. Chodzi o sam powrót, a raczej: ucieczkę od codzienności. Nieważne gdzie, byle dalej od 2026.
Bycie nawiedzanym przez przeszłość stało się nałogiem, jedyną przyjemnością. Byleby tylko zaciągnąć się tym, co było. Krótko, szybko, intensywnie, bez wchodzenia w szczegóły. Stąd popularność tych trendów i ich częstotliwość - a jest ich coraz więcej. Zanurzamy się w przeszłości i szybko wracamy, zanim dojdzie do nas, że tamten świat albo jest podobny do naszego, albo nie wydarzyło się nic specjalnego.
Tylko spójrzcie - dziś wracamy do 2013. Pretekst jest niby idealny, bo 13 lat dzieli GTA V od GTA VI. Jednak czy to aż taki powód do wielkich porównań, zestawień? 2013 to jednak nie początek XX w., nie końcówka lat 90., nie czasy przełomu ustrojowego.
Dopiero co maszyna czasu przenosiła nas do 2016
I znowu: bez żadnego sensownego powodu. Po prostu ktoś nagle ocknął się i policzył, że minęło 10 lat. Refleksja "jak ten czas leci" wystarczyła, by wywołać lawinę wspomnień. Czy w 2016 świat odnotował jakiś przełom, coś, co wyznaczyło inne, nieznane kierunki, po czym nic nie było takie same jak przedtem? Nie, oczywiście, że nie. Ale jest okazja, to się wspomina. A tych okazji przybywa.
Dlatego w 2027 też będziemy mieć podobne wyzwanie i rokiem, do którego będzie się wzdychać, będzie 2017. I tak w kółko. Premiera Wiedźmina IV przywoła 2015, kiedy z kolei debiutowała trzecia część serii CD Projekt RED.
To nawet nie jest słuchanie piosenek, które się dobrze zna, czy odkrywanie zespołów, które grają jak kapele z lat 80. i 90. To nie wracanie do seriali z czasów dzieciństwa, młodości, wczesnej dorosłości. To nie remake ani nawet odświeżenie kultowego filmu, który był fenomenem, na który np. nie wszyscy się załapali, gdy debiutował w kinie.
Wiemy, jak działa nostalgia w popkulturze - te wszystkie powroty zespołów, odgrywanie płyt sprzed 30 lat. "Mnie się podobają melodie, które już raz słyszałem", znamy to.
W internetowych zabawach w powroty do przeszłości nie jest ważne to, do czego wracamy, nawet niespecjalnie liczy się to, co się tam znajduje. Wystarczy sam fakt, sama czynność związana z powrotem i tym, co się za nim kryje: a więc ta namiastka bezpieczeństwa, wrażenie, że kiedyś było inaczej, lepiej. Można sobie wszystko łatwo uplastycznić, połączyć kropki. Wtedy byłem młody, może i popełniałem błędy, ale jestem teraz tu, jest nawet OK.
A co będzie za rok, za dwa, za pięć, za 15, gdy wyjdzie jeszcze jedno GTA? Strach pomyśleć.
I właśnie ta ucieczka jest interesująca. Ucieczka, pretekstem której może być tak olbrzymie wydarzenie jak nowa, wyczekiwana część wielkiego hitu. Nie to, co będzie, a to, co było. Nawet premiera sprawia, że teraźniejszość niepokoi i trzeba oddalić się w bezpiecznym kierunku. Kierunku o nazwie przeszłość.
W Spider’s Web od kwietnia 2021 zajmuje się tematami związanymi z ekologią, przyrodą, ochroną środowiska, architekturą, miastami przyszłości, transportem publicznym z pociągami na czele i, rzecz jasna, wpływem technologii na nasze zwykłe życie. Zaczynał od pisania o grach – przede wszystkim w serwisie gamezilla.pl, z przerwą na gram.pl. Następnie zajął się opisywaniem technologii, robiąc to w takich portalach jak next.gazeta.pl, a potem serwisach technologicznych grupy WP (tech.wp.pl, dobreprogramy.pl, gadżetomania.pl – będąc redaktorem prowadzącym – czy polygamia.pl). Prywatnie fan Morrisseya, morza, bloków z wielkiej płyty i dziwnych budynków, o których zdarza mu się zresztą pisać.