Powietrzna karetka przyleci bez pilota. Właśnie ją testują

Ranny żołnierz czeka na ewakuację, ale wysłanie po niego śmigłowca oznacza narażenie kolejnej załogi. Amerykanie chcą rozwiązać ten problem w dość nieoczywisty sposób. Zamiast pilotów do akcji ma ruszyć zwykły samolot transportowy, którego stery przejmie autonomiczny system komputerowy. Dowództwo USA odpowiedzialne za operacje w Afryce zamówiło demonstrację takiej maszyny. Cessna 208B Grand Caravan ma samodzielnie wystartować, dotrzeć do miejsca odbioru rannego i wrócić do bazy. Co najciekawsze, nie będzie potrzebować stałego połączenia z operatorem na ziemi.

Firma Merlin poinformowała o otrzymaniu kontraktu od dowództwa USAFRICOM, odpowiedzialnego za amerykańskie operacje wojskowe w Afryce. Umowa opiewa na 500 tys. dol. i obejmuje demonstrację autonomicznego transportu poszkodowanych. Próba ma odbyć się na początku grudnia w Maroku.

Do eksperymentu wybrano Cessnę 208B Grand Caravan. To jednosilnikowy samolot turbośmigłowy, znany m.in. z przewozu pasażerów i ładunków na krótszych trasach. Jego zaletą jest możliwość operowania z niewielkich lotnisk, co ma szczególne znaczenie w słabo rozwiniętych regionach.

Maszyna otrzyma system Merlin Pilot, który ma przejąć zadania tradycyjnie wykonywane przez człowieka. Nie chodzi o zwykłego autopilota utrzymującego zadany kurs, ale o oprogramowanie zdolne samodzielnie planować i realizować kolejne etapy misji.

Plan zakłada start, przelot do wskazanego punktu ewakuacji, lądowanie, symulowany załadunek poszkodowanego i powrót do bazy. Wszystkie te czynności lotnicze mają odbywać się autonomicznie, bez konieczności kierowania maszyną ze stanowiska naziemnego.

Wojskowe bezzałogowce zazwyczaj kojarzą się z operatorami siedzącymi przed monitorami. Człowiek obserwuje obraz z kamer i przekazuje polecenia za pośrednictwem łącza radiowego lub satelitarnego. Merlin Pilot ma działać jednak inaczej. Komputer pokładowy samodzielnie wybierze trasę na podstawie otrzymanego zadania, będzie mógł reagować na napotkane zagrożenia i komunikować się z kontrolerami ruchu lotniczego przy użyciu przetwarzania języka naturalnego.

Jeżeli połączenie z operatorem zostanie przerwane, to system ma kontynuować lot zgodnie z zatwierdzonym planem. Nie oznacza to, że samolot dostanie nieograniczoną swobodę działania. Jego decyzje mają pozostawać w ramach wcześniej określonych parametrów misji. W Afryce może mieć to naprawdę kolosalne znaczenie. Amerykańskie oddziały działają czasami setki kilometrów od odpowiednio wyposażonych placówek medycznych, a infrastruktura komunikacyjna bywa ograniczona. Wysyłanie załogowego śmigłowca lub samolotu oznacza dodatkowo ryzyko dla pilotów i personelu.

Amerykańska armia rozwija już podobną koncepcję dostarczania krwi rannym żołnierzom za pomocą dronów. Tym razem chodzi jednak o zabranie samego poszkodowanego i przetransportowanie go w bezpieczne miejsce.

Cessna Grand Caravan dobrze nadaje się do przebudowy na samolot sanitarny. Ma dużą boczną klapę ładunkową i płaską podłogę, dzięki czemu nosze można umieścić w kabinie bez skomplikowanych urządzeń do podnoszenia pacjenta. Merlin zapowiada wyposażenie maszyny w moduł medyczny, zapewniający dostęp do tlenu, zasilania i mocowań sprzętu monitorującego stan poszkodowanego. Nie oznacza to jednak, że samolot będzie samodzielnie udzielał pomocy lekarskiej. Autonomiczny ma być przede wszystkim lot.

W wojskowej terminologii takie działania określa się mianem CASEVAC, czyli ewakuacji poszkodowanych dostępnymi środkami transportu. To pojęcie szersze niż MEDEVAC, oznaczające specjalistyczną ewakuację medyczną. W czerwcu opisywaliśmy niemiecki dron Grille X4, zaprojektowany specjalnie do odbierania rannych z pola walki. W przeciwieństwie do Cessny jest to maszyna pionowego startu i lądowania, która nie potrzebuje pasa startowego.

Ukraińcy również testują latającą karetkę StarGate, wyposażoną nawet w system obrony przed wrogimi dronami. Amerykańska konstrukcja ma inną specjalizację: transport na większe odległości, pomiędzy przygotowanymi punktami.

Producent informuje, że przeprowadził już setki lotów autonomicznych na różnych samolotach, a jego oprogramowanie można dostosowywać do kolejnych konstrukcji. Amerykańskie Dowództwo Operacji Specjalnych współpracuje z Merlinem również przy modernizacji transportowców C-130J Super Hercules. 10 listopada firma ogłosiła otrzymanie kolejnego zlecenia o wartości 8,9 mln dol. na integrację i przygotowanie systemu do przyszłych prób.

W tym programie chodzi przede wszystkim o zmniejszenie obciążenia załóg i zwiększenie możliwości transportowców. Nie oznacza to jeszcze, że C-130J wykonuje autonomiczne loty operacyjne bez pilotów. Podobną drogę przeszły wcześniej śmigłowce Black Hawk, które dzięki systemowi Matrix wykonywały zadania transportowe i ratunkowe bez pilota w kabinie. Amerykanie sprawdzili wtedy między innymi transport zapasów krwi oraz symulowaną ewakuację rannego.

Merlin rozważa także wykorzystanie swojego rozwiązania w dwusilnikowych samolotach King Air. Większa kabina pozwoliłaby zabrać kilku pacjentów, więcej aparatury oraz personel medyczny, a drugi silnik zapewniłby dodatkową rezerwę bezpieczeństwa.

Grudniowy pokaz w Maroku ma przede wszystkim potwierdzić, czy autonomiczna Cessna rzeczywiście poradzi sobie z pełną misją ratunkową. Na razie firma przedstawiła plan demonstracji, a nie wyniki zakończonych prób ewakuacji. Załadunek pacjenta będzie symulowany. Samodzielny przelot to zresztą tylko część problemu. Trzeba jeszcze zapewnić niezawodne działanie systemów w razie awarii, przewidzieć procedury bezpieczeństwa oraz rozwiązać kwestię odpowiedzialności za decyzje komputera przewożącego człowieka.

Przeczytaj także:

Autonomiczne śmigłowce są już testowane również w Europie, czego przykładem jest brytyjski Proteus. Rozwijanie takich maszyn nie ogranicza się jednak do zadań bojowych. Coraz więcej uwagi poświęca się transportowi, logistyce i ratownictwu. Jeśli Cessna pomyślnie przejdzie demonstrację, to wojsko otrzyma podstawę do dalszego rozwijania autonomicznej ewakuacji na dużych odległościach.

*Grafika wprowadzająca wygenerowana przez AI