Co z amerykańską bronią jądrową w Polsce? MON mówi wprost

Jeszcze kilka miesięcy temu Polska była wskazywana jako jeden z najpoważniejszych kandydatów do rozszerzonego Nuclear Sharing, nawet z amerykańskimi bombami jądrowymi przechowywanymi na naszym terytorium. Teraz jednak Ministerstwo Obrony Narodowej stawia jednak bardzo wyraźną granicę. Polska chce uczestniczyć w nuklearnym odstraszaniu NATO, ale bez stałego magazynu amerykańskich głowic.

Nowa deklaracja padła po rozmowach w Brukseli pomiędzy wiceministrem obrony Pawłem Zalewskim a odpowiedzialnym za politykę Pentagonu Elbridge'em Colbym. Spotkanie dotyczyło przyszłej obecności wojsk USA w Europie, koncepcji NATO 3.0 oraz planów stworzenia w Polsce stałych miejsc stacjonowania amerykańskich sił.

Właśnie w tym kontekście Zalewski został zapytany, czy rozwijana obecność USA mogłaby obejmować również zdolności nuklearne. Odpowiedź była wyjątkowo jednoznaczna: Polska nie chce mieć głowic nuklearnych u siebie.

Jeszcze w czerwcu pisaliśmy, że Stany Zjednoczone rozważają rozszerzenie swojej nuklearnej obecności w Europie, a Polska wraz z państwami bałtyckimi pojawiała się wśród potencjalnych kandydatów. Wtedy rozmowy miały dotyczyć rozszerzenia infrastruktury związanej z samolotami podwójnego przeznaczenia i potencjalnego przesunięcia nuklearnego ciężaru NATO bliżej wschodniej flanki.

Po deklaracji wiceszefa MON wiemy przynajmniej, jak obecny polski rząd widzi granicę tego procesu. Samoloty, szkolenia i udział w planowaniu są na stole. Magazyn amerykańskich bomb – nie.

Pozornie brzmi to jak sprzeczność. Skoro Nuclear Sharing kojarzy się przede wszystkim z amerykańskimi bombami B61 przechowywanymi w europejskich bazach, jak Polska może chcieć uczestniczyć w programie i jednocześnie nie chcieć bomb na swoim terytorium?

Odpowiedź kryje się tak naprawdę w konstrukcji natowskiego odstraszania nuklearnego. Nuclear Sharing nie sprowadza się wyłącznie do tego, w którym państwie znajduje się betonowy magazyn z bombami. NATO rozdziela pomiędzy sojuszników również zadania związane z lotnictwem, ochroną baz, tankowaniem, rozpoznaniem, planowaniem, dowodzeniem i przygotowaniem załóg.

Władysław Kosiniak-Kamysz po wypowiedzi swojego zastępcy dodatkowo podkreślił, że Polska pozostaje zainteresowana uczestnictwem w NATO Nuclear Sharing. Rząd prowadzi równolegle rozmowy o europejskim parasolu nuklearnym, a więc również o współpracy z europejskimi mocarstwami posiadającymi własną broń jądrową.

Nie mamy więc do czynienia z odwróceniem się Polski od odstraszania nuklearnego. Zmienia się raczej po prostu model, do którego Warszawa chce dążyć.

Paweł Zalewski doprecyzował później, że polski rząd uzyskał możliwość udziału w programie DCA, czyli Dual-Capable Aircraft. W wolnym tłumaczeniu chodzi o samoloty podwójnego przeznaczenia, zdolne do wykonywania zarówno zwykłych misji z uzbrojeniem konwencjonalnym, jak i po odpowiednim przygotowaniu do zadań nuklearnych.

Takie maszyny są jednym z podstawowych elementów Nuclear Sharing. Państwo może więc wystawiać samoloty i przeszkolone załogi zdolne do uczestnictwa w misjach nuklearnych NATO, nawet jeśli amerykańskie bomby nie są przechowywane na jego terytorium. W czasie kryzysu maszyny mogą zostać przebazowane do miejsca, w którym broń jest dostępna, albo operować w ramach wcześniej przygotowanej sieci baz i procedur.

Przeczytaj także:

Taki wariant analizowano dla Polski już wcześniej. Jego naturalnym elementem byłyby F-35A, których Siły Powietrzne zamówiły 32. Wersja F-35A została certyfikowana przez USA do przenoszenia zmodernizowanych bomb B61-12. Nie oznacza to jednak automatycznie, że każdy F-35A na świecie może następnego dnia wykonać misję nuklearną. Potrzebne są odpowiednie certyfikacje konkretnych sił powietrznych, przygotowanie personelu, procedury, zabezpieczenia i udział w natowskim systemie dowodzenia. DCA otwiera Polsce właśnie taką drogę.

*Źródło grafiki wprowadzającej: mrdoggs, Getty Images, Canva Pro / Canva Pro