geologia

Pod pokrywą lodową Antarktydy Wschodniej odkryto tajemniczą strukturę. Składa się ona z sieci gigantycznych basenów ukrytych pod lodem, którego grubość w niektórych miejscach przekracza trzy kilometry. Biała plama na mapie świata skrywa tajemnicę, która całkowicie zmienia nasze rozumienie przeszłości Ziemi. Międzynarodowy zespół naukowców, badający niegościnne rejony Antarktydy Wschodniej, dokonał przełomowego odkrycia. Pod lodową skorupą o...

Satelity ESA pomogły wykryć zaskakującą zmianę w przepływie płynnego żelaza w jądrze zewnętrznym Ziemi. Na szczęście zjawisko nie zagraża ludziom, ale bardzo dużo mówi o polu magnetycznym. Głęboko pod Pacyfikiem wydarzyło się coś, czego naukowcy nie potrafią jeszcze do końca wyjaśnić. Szeroki strumień ciekłego, bogatego w żelazo materiału w jądrze zewnętrznym Ziemi w okolicach 2010...

Gazy z gorących źródeł w Zambii zdradziły ślad płaszcza Ziemi. To może być wczesny etap powstawania nowej granicy tektonicznej. Afryka może mieć nowy, słabo widoczny szew tektoniczny. To pęknięcie tak głębokie, że sięga płaszcza Ziemi, ale na powierzchni prawie niewidoczne. Zespół badaczy z Oksfordu wziął pod lupę gazy z gorących źródeł w Zambii i znalazł...

Naukowcy z Krakowa wyciągnęli polskie górnictwo z technologicznego średniowiecza. Dzięki ich pracy polski diatomit nie tylko wrócił na rynek, ale stał się bazą dla innowacyjnych tynków i filtrów, które biją na głowę zachodnie odpowiedniki. Pod powierzchnią podkarpackiej ziemi, w pobliżu wsi Jawornik Ruski, leży jedyne czynne złoże diatomitu w Polsce – skały tak porowatej i...

W żelaznym meteorycie, który spadł pod Poznaniem 5000 lat temu, polscy naukowcy odkryli nieznany wcześniej minerał. Nazwali go kopernikit. Zielonkawe ziarnko o średnicy zaledwie 0,3 mm ukryte wewnątrz żelaznego meteorytu, który spadł na północne obrzeża Poznania około 5000 lat temu. Tak wygląda kopernikit, czyli nowy minerał, którego istnienia nauka do niedawna nie podejrzewała. Odkryli go...

Pod kalderą Kikai w Japonii znów gromadzi się magma. Naukowcy pokazali, jak po wielkiej erupcji odradza się zbiornik zasilający superwulkan. Podmorska kaldera Kikai na południu Japonii od dawna uchodzi za jeden z najgroźniejszych wulkanicznych systemów w regionie. To właśnie ona około 7,3 tys. lat temu odpowiadała za erupcję uznawaną dziś za największą w całym holocenie,...

Metale ziem rzadkich stały się właśnie narzędziem geopolityki najwyższego szczebla. USA i Japonia przyspieszają, a Europa i Polska mogą zapłacić za to wyższą cenę. USA i Japonia uruchomiły właśnie nowy plan działania dotyczący metali ziem rzadkich i innych surowców krytycznych. Teoretycznie chodzi o odporność łańcuchów dostaw, ale w praktyce stawka jest dużo większa: współfinansowanie projektów,...

Wyobraź sobie Ziemię, z której znika absolutnie wszystko, co żywe – od bakterii w oceanach po ostatnie drzewo w Amazonii. Najnowsze symulacje pokazują, że taki martwy świat nadal mógłby być ciepły, błękitny i zdatny do zamieszkania przez miliardy lat. Zazwyczaj, gdy mówimy o świecie bez ludzi, myślimy o zarastających miastach i dzikiej przyrodzie wracającej na...

Na północy Brazylii geolodzy znaleźli coś, co wygląda jak porozrzucane przypadkiem, ciemne kamyki. Gdy wzięli je pod mikroskop, okazało się, że to szkło – i to nie byle jakie, bo uformowane w ogniu uderzenia meteorytu sprzed około 6,3 mln lat. Północ Minas Gerais jeszcze niedawno kojarzyła się raczej z rolnictwem, niż z kosmiczną archeologią. A...

Nowe datowania pokazują, że gigantyczna przerwa w zapisie skalnym, znana jako Wielka Niezgodność, zaczęła się formować setki milionów lat wcześniej, niż wskazywały dotychczasowe hipotezy. Na ścianach Wielkiego Kanionu, widać coś, co od ponad stu lat spędza geologom sen z powiek. Młodsze, stosunkowo cienkie warstwy piaskowca liczące około 500 mln lat leżą tam bezpośrednio na skałach,...

Księżyc nie zamarł miliardy lat temu. Nowa mapa pęknięć pokazuje, że wciąż się kurczy i może wywoływać trzęsienia. Księżyc nie jest skamieniałą kulą sprzed miliardów lat. Nowa szczegółowa mapa jego powierzchni pokazuje, że wnętrze naszego satelity nadal stygnie, skorupa powoli się kurczy, a na ciemnych równinach powstają świeże pęknięcia. To właśnie tam mogą rodzić się...

Pod Antarktydą znajduje się najsłabsza grawitacja na całej planecie. O tym ku zaskoczeniu co poniektórych wiedzieliśmy już od dawna. Tyle że właśnie ustaliliśmy, że anomalia nie tylko istnieje, ale też rośnie. Najnowsze badania opublikowane w Scientific Reports wykazują, że antarktyczna „dziura grawitacyjna” jest efektem długotrwałych procesów we wnętrzu Ziemi, a jej ewolucja zbiega się w...

Stare dane z sondy Magellan odsłoniły pod Wenus gigantyczny tunel lawy. Naukowcy mówią o niepokojącej strukturze większej niż ziemskie jaskinie. W archiwalnych danych z sondy Magellan, które przez dekady kurzyły się na serwerach, naukowcy znaleźli coś, co wygląda jak drzwi do podziemnego świata Wenus. Radarowy cień na zboczu wulkanu Nyx Mons okazał się wejściem do...

Nowe mapy ruchów Tybetu pokazują, że kontynenty bardziej płyną, niż pękają. Skutki sięgają daleko poza Himalaje. Tybet od dawna nazywany jest dachem świata, ale dopiero teraz widzimy, jak bardzo ten dach pracuje. Zespół geofizyków z kilku krajów wykorzystał dziesiątki tysięcy zdjęć radarowych z satelitów Sentinel-1 i pomiary GNSS, by stworzyć najdokładniejszą w historii mapę ruchów...

Dynamicznie zmieniający się klimat Afryki Wschodniej ma nieoczekiwany wpływ na same fundamenty kontynentu. Najnowsze badania dowodzą, że postępujące od tysiącleci osuszanie regionu poluzowało geologiczne hamulce, sprawiając, że afrykańska płyta tektoniczna rozdziela się z coraz szybciej. To rewolucyjne spojrzenie na relację między atmosferą a wnętrzem naszej planety. Przez dziesięciolecia nauka przyjmowała dość jednostronny model zależności: to...

Za sporem o lodową wyspę stoi coś więcej niż polityka. Grenlandia może okazać się kluczem do technologicznej przyszłości świata. Z zewnątrz to tylko biała plama na mapie. W środku to potencjalna skarbonka współczesnej gospodarki. Z szacunków geologów wynika, że na Grenlandii występuje 25 z 34 surowców uznanych przez Unię Europejską za krytyczne. W świecie, który...

Najlepiej monitorowany wulkan świata znów zaskoczył geologów. Axial Seamount nie wybuchł w 2025 roku, choć wszystkie wykresy mówiły, że już czas. Jeszcze do sylwestrowej nocy geolodzy żartowali, że czekają na fajerwerki z dna oceanu. Wszystko wskazywało, że Axial Seamount, czyli gigantyczny wulkan znajdujący się 480 km od wybrzeża Oregonu, właśnie wtedy powinien wybuchnąć. I co?...

Bridgmanit - najpowszechniejszy minerał płaszcza naszej planety - okazał się zbiornikiem wody. To on mógł uratować wodę Ziemi przed ucieczką w kosmos. Na młodej Ziemi dominował żar, a nie błękit oceanów. Powierzchnię i wnętrze planety wypełniał rozgrzany do czerwoności ocean magmy, w którym ciekła woda nie miała po prostu szans przetrwać. A jednak miliardy lat...

Żelazo to tylko część układanki. Nowe badania wskazują, że jądro Ziemi zawiera więcej węgla, niż sądziliśmy. Przez dziesięciolecia uważano, że wnętrze naszej planety to głównie żelazo z domieszką niklu. Jednak nowe badania opublikowane w Nature Communications wprowadzają poważną korektę do tego obrazu. Okazuje się bowiem, że znaczne ilości węgla mogą również odgrywać istotną rolę w...

Odłamek kosmicznej skały, który niespodziewanie przebił dach jednego z domów w stanie Georgia, może być starszy niż sama Ziemia. Badacze z Uniwersytetu Georgii ustalili, że ten niepozorny fragment meteorytu to jeden z najstarszych znanych obiektów w Układzie Słonecznym. Niecodzienny przelot i nieoczekiwane lądowanie Pod koniec lipca br. mieszkańcy południowo-wschodnich stanów USA byli świadkami niezwykle rzadkiego...