Szwedzi stworzyli AI do zabijania. Wsadzili ją do prawdziwego myśliwca
Szwedzki Saab pochwalił się swoim najnowszym osiągnięciem, sztuczną inteligencją zdolną do pilotowania myśliwca. Maszyna została sprawdzona podczas wymagającej walki powietrznej. W prawdziwym locie prawdziwego samolotu.

Za powstanie nowej technologii odpowiada jednostka Advanced Programs koncernu Saab, która w ramach inicjatywy AI Fighter Pilot Academy opracowała własnych agentów sztucznej inteligencji. Poza samymi algorytmami Szwedzi stworzyli również również środowiska do symulacji oraz narzędzia pozwalające trenować i oceniać zachowanie cyfrowych pilotów.
Zanim sztuczna inteligencja nauczy się pilotowania myśliwca musi nauczyć się interpretować sytuacje bojowe, rozpoznawać zagrożenia, przewidywać zachowanie przeciwnika i wybierać odpowiednie reakcje. W przypadku samolotu bojowego dochodzi do tego ogromna liczba zmiennych - prędkość, wysokość, położenie innych maszyn, dostępne uzbrojenie czy ograniczenia samego samolotu. Walka powietrzna nie bez przyczyny stanowi jedno z największych wyzwań stawianych przed człowiekiem, a piloci muszą umieć przeliczać w locie mnóstwo danych.
Dlatego agenci AI spędzili miliony godzin w wirtualnych lotach. W komputerowych symulacjach ćwiczyli różne scenariusze walki powietrznej, a ich decyzje były oceniane pod kątem osiągnięcia wyznaczonych celów. Na tej podstawie systemy mogły doskonalić swoje zachowanie i uczyć się reagowania na zmieniające się warunki.
Dopiero po przejściu kolejnych etapów treningu Saab przeniósł opracowane rozwiązania do prawdziwego Gripena E.
Więcej na Spider's Web:
Sztuczna inteligencja sterowała Gripenem E podczas walki
Jedną z najważniejszych zdolności sprawdzonych przez Szwedów była walka powietrzna BVR (Beyond Visual Range), czyli starcie prowadzone poza zasięgiem wzroku pilotów. Wielu z nas walka powietrzna kojarzy się z efektownymi pojedynkami, na krótkim dystansie, z użyciem działek pokładowych. Życie to jednak nie film Top Gun, a walki BVR są mordercze i niezwykle wymagające.
BVR to szczególnie interesujący rodzaj walki, ponieważ przeciwnik może znajdować się kilkadziesiąt, a nawet ponad sto kilometrów od atakującego samolotu. Pilot nie widzi wówczas wrogiej maszyny gołym okiem. Musi korzystać z informacji dostarczanych przez radar, systemy pokładowe i inne źródła danych.
Na ich podstawie ocenia położenie przeciwnika, jego potencjalne zamiary oraz najlepszy moment do wykonania manewru lub użycia uzbrojenia.
Właśnie w takim scenariuszu Saab sprawdził swoich cyfrowych pilotów. Koncern potwierdził, że agent AI autonomicznie kontrolował Gripena E podczas rzeczywistego lotu i wykonywał zadania związane z walką BVR.
Warto tu podkreślić, że autonomiczne sterowanie nie oznacza po prostu wykonywania wcześniej zaprogramowanych ruchów. Zadaniem agenta AI jest analizowanie napływających informacji i dobieranie reakcji do aktualnej sytuacji. System ma nie tylko realizować polecenia, ale również samodzielnie podejmować decyzje w ramach wyznaczonych mu zadań.
Nie tylko stworzyliśmy własnych agentów SI, ale także ich używaliśmy. To pokazuje naszą zdolność do tworzenia agentów SI, które można zintegrować z operacyjnymi samolotami myśliwskimi. Przyszłość walki powietrznej nie będzie definiowana przez pojedyncze platformy działające samodzielnie, ale przez sieci systemów załogowych i bezzałogowych, współpracujących ze sobą jako skoordynowana siła. Dzięki posiadaniu całego stosu technologicznego budujemy potencjał niezbędny dla tej przyszłości - mówi Peter Nilsson, szef Programów Zaawansowanych w Saab.
Sztuczna inteligencja w tandemie z człowiekiem
Współczesna walka powietrzna wymaga przetwarzania olbrzymiej ilości informacji w bardzo krótkim czasie. Pilot musi jednocześnie kontrolować samolot, obserwować sytuację taktyczną, analizować dane z czujników, komunikować się z innymi maszynami i podejmować decyzje dotyczące uzbrojenia.
Sztuczna inteligencja może przejąć część tych obowiązków, odciążając człowieka w najbardziej wymagających momentach. Może również analizować informacje szybciej niż pilot i proponować optymalne rozwiązania w sytuacji, w której liczą się sekundy. To dlatego armia zerka w stronę sztucznej inteligencji, którą chce wsadzić za stery myśliwców.
Saab widzi jednak jeszcze jedną możliwość. Chodzi o wykorzystanie agentów AI do sterowania bezzałogowymi statkami powietrznymi współpracującymi z załogowymi myśliwcami. To koncepcja określana jako Manned-Unmanned Teaming (MUM-T), czyli współdziałanie maszyn załogowych i bezzałogowych.
W takim układzie pilot myśliwca mógłby kierować kilkoma bezzałogowcami, które wykonywałyby przydzielone zadania. Jedna maszyna mogłaby prowadzić rozpoznanie, inna zakłócać systemy przeciwnika, a kolejna przenosić uzbrojenie. Sztuczna inteligencja odpowiadałaby za ich autonomiczne działanie i koordynację, podczas gdy człowiek zachowywałby kontrolę nad przebiegiem misji.
Takie rozwiązanie mogłoby znacząco zwiększyć możliwości pojedynczego pilota. Zamiast jednego samolotu dysponowałby on całym zespołem współpracujących maszyn.
Saab JAS-39 Gripen E
Saab JAS-39 Gripen E to najnowsza wersja szwedzkiego myśliwca wielozadaniowego, zaliczanego do generacji 4.5. Maszyna została zaprojektowana z myślą o wykonywaniu różnorodnych zadań, od obrony przestrzeni powietrznej, przez zwalczanie celów naziemnych, aż po rozpoznanie.
Gripen E ma około 15,2 m długości, 8,6 m rozpiętości skrzydeł i może osiągać prędkość maksymalną około 2 Ma, czyli dwukrotności prędkości dźwięku. Napędza go pojedynczy silnik General Electric F414G. Maksymalna masa startowa samolotu wynosi około 16,5 t.
Saab JAS-39 Gripen E wyposażono w nowoczesny radar AESA Raven ES-05, który wykorzystuje elektroniczne sterowanie wiązką radarową. W przeciwieństwie do starszych radarów z mechanicznym układem kierowania anteną może on bardzo szybko zmieniać kierunek obserwacji, co pozwala mu śledzić wiele obiektów i skuteczniej kontrolować sytuację w powietrzu.
Szwedzki myśliwiec wyróżnia się także możliwością operowania z krótkich, prowizorycznych pasów startowych.
Dziennikarz Spider's Web. Specjalizuje się w tematyce militariów i obronności. Pisze również o nauce - głownie o kosmosie. Jest pasjonatem lotnictwa, broni pancernej i miłośnikiem symulatorów. Interesuje się historią konfliktów oraz Chin i Wietnamu w XX wieku. Dziennikarzem jest od 1998 roku. Pracował w Super Expressie, Gazecie Wyborczej, Purepc. Jest autorem trzech książek poświęconych wojnie w Wietnamie. Prywatnie interesuje się również fizyką, grami, kotami i kolarstwem górskim.