Za takie żarty o zamachu w Krakowie policja puka do drzwi. No i dobrze

Sześć osób zatrzymanych w ciągu doby, najmłodsza w wieku zaledwie 15 lat. Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości namierza internautów, którzy po sobotnim zamachu w Krakowie publikowali fałszywe informacje i niepokojące wpisy. Część zatrzymanych tłumaczyła swoje zachowanie niewinnym żartem. Jeden z internautów, który pod relacją z tragedii zasugerował kolejny atak, tym razem w Warszawie, usłyszał już zarzut wywołania fałszywego alarmu. Grozi mu nawet 8 lat więzienia.

Sobotnia strzelanina na Rynku Głównym w Krakowie, w której zginęło sześć osób, a kilkanaście zostało rannych, wywołała ogromne poruszenie w całym kraju. Jeszcze zanim służby zakończyły działania na miejscu tragedii, internet zalały relacje, komentarze i spekulacje dotyczące sprawcy oraz przebiegu wydarzeń. Obok prawdziwych informacji zaczęły pojawiać się również całkowicie zmyślone doniesienia.

Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości rozpoczęło intensywne monitorowanie mediów społecznościowych. Funkcjonariusze zwracają szczególną uwagę na wiadomości sugerujące zagrożenie życia lub zdrowia, a także wpisy mogące świadczyć o zamiarach naśladowania zamachowca.

W poniedziałek CBZC poinformowało, że w ciągu zaledwie 24 godzin policjanci ustalili i zatrzymali sześć osób w wieku od 15 do 36 lat. Akcje przeprowadzono na terenie kilku województw. Wśród zatrzymanych znalazło się pięciu obywateli Polski i obywatel Ukrainy.

Według komunikatu biura wszyscy przyznali się do publikowania nieprawdziwych wiadomości. Niektórzy tłumaczyli, że chcieli jedynie zażartować. Policja ocenia jednak, że tego rodzaju treści mogą wywoływać panikę, a ich autorzy wykorzystują tragedię do zdobywania popularności w mediach społecznościowych.

Późniejsze informacje wskazują, że liczba zatrzymań mogła jeszcze wzrosnąć. Radio Lublin poinformowało w poniedziałek wieczorem o siedmiu zatrzymanych, wśród których znalazł się 38-latek z województwa lubelskiego. Według ustaleń rozgłośni część publikowanych treści miała również pochwalać działania sprawcy krakowskiego zamachu.

O tym, jak poważnie służby traktują podobne wpisy, przekonał się Emil W., mieszkaniec Warszawy. W nocy z 7 na 8 listopada, gdy trwały jeszcze relacje dotyczące tragicznych wydarzeń w Krakowie, zamieścił komentarz pod materiałem Kanału Zero. Napisał: spokojnie, jutro akcja w Warszawie, uważajcie na ulicach.

Wpis zauważyła jedna z osób śledzących relację i anonimowo powiadomiła policję. Funkcjonariusze potraktowali wiadomość jako potencjalną zapowiedź kolejnego zagrożenia i rozpoczęli czynności zmierzające do jego wykluczenia. Autor komentarza został ustalony i zatrzymany. Emil W. potwierdził, że napisał wspomniane zdanie. Przekonywał jednak, że nie zapowiadał żadnego zamachu. Według jego wyjaśnień chodziło mu o możliwe zamieszki w rejonie Trybunału Konstytucyjnego.

Prokuratura uznała, że okoliczności publikacji miały znaczenie. Komentarz pojawił się bezpośrednio pod relacją dotyczącą masowego zabójstwa, a jego treść mogła zostać odebrana jako ostrzeżenie przed podobną tragedią. Śledczy zarzucili mężczyźnie wywołanie fałszywego alarmu.

Zastosowano wobec niego dozór policyjny. Emil W. musi raz w tygodniu stawiać się na komisariacie, a sprawa będzie miała dalszy ciąg. Zarzucany mu czyn z art. 224a § 1 Kodeksu karnego zagrożony jest karą od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. O ewentualnej winie i karze zdecyduje sąd.

W przypadku warszawskiego internauty kluczowe znaczenie ma nie samo opublikowanie nieprawdziwej informacji, lecz charakter wpisu i reakcja, którą wywołał. Artykuł 224a Kodeksu karnego dotyczy m.in. świadomego wywoływania przekonania o nieistniejącym zagrożeniu, jeśli prowadzi to do działań służb mających zapobiec niebezpieczeństwu.

Samo rozpowszechnienie nieprawdziwej wiadomości nie oznacza od razu odpowiedzialności karnej. Inaczej wygląda sytuacja, gdy autor świadomie sugeruje przygotowywanie zamachu, grozi przemocą albo wywołuje fałszywy alarm wymagający interwencji policji.

Znaczenie ma również wiek sprawcy. Wśród osób zatrzymanych przez CBZC znalazł się 15-latek, którego sytuacja prawna różni się od odpowiedzialności dorosłych. Ewentualne konsekwencje jego zachowania będą oceniane z uwzględnieniem przepisów dotyczących nieletnich.

Działania cyberpolicji nie są przy tym pierwszym przypadkiem zdecydowanej reakcji służb na dezinformację podczas sytuacji kryzysowej. We wrześniu 2024 r. policja identyfikowała konta rozpowszechniające fałszywe informacje o powodzi. Wówczas pojawiały się m.in. nieprawdziwe doniesienia o liczbie ofiar, stanie wałów przeciwpowodziowych i rzekomej bezczynności służb.

Rzeczniczka MSWiA Karolina Gałecka poinformowała, że po ataku w Krakowie policja jest szczególnie wyczulona na wpisy gloryfikujące działania napastnika. Funkcjonariusze analizują również treści, które mogłyby wskazywać na pojawienie się potencjalnych naśladowców.

Nie oznacza to na szczęście, że zatrzymane dotychczas osoby przygotowywały rzeczywiste zamachy. Służby reagują jednak na wiadomości, których autorzy mogą wzbudzać uzasadniony niepokój o bezpieczeństwo innych ludzi. Każda taka informacja wymaga sprawdzenia, zwłaszcza bezpośrednio po tragedii, w której zginęło sześć osób.

Przeczytaj także:

Sprawę komplikuje tempo rozprzestrzeniania się informacji. Wystarczy jeden anonimowy komentarz, zrzut ekranu lub niezweryfikowana relacja, aby wiadomość zaczęła krążyć po kolejnych grupach i profilach. Odbiorcy często nie mają możliwości ustalenia, kto opublikował ją jako pierwszy i czy pochodzi z wiarygodnego źródła.

Problem dezinformacji po krakowskim zamachu dotknął zresztą nie tylko mediów społecznościowych, ale również tradycyjnych redakcji. W pierwszych godzinach po ataku pojawiły się między innymi błędne informacje o drugim napastniku. Zostały one szybko zdementowane, ale wcześniej zdążyły dotrzeć do szerokiego grona odbiorców.

CBZC przypomina, że anonimowość w internecie jest tylko pozorna. Policjanci dysponują narzędziami pozwalającymi ustalać autorów niepokojących wpisów, nawet jeśli publikowane są z kont, które na pierwszy rzut oka nie zdradzają tożsamości użytkownika.