Jak rozpoznać oszustwo w sieci? Dzięki tym zasadom nie dasz się złapać
Dzisiejszy internet jest pełen coraz skuteczniejszych oszustw. Cyberprzestępcy osiągnęli poziom wiarygodności, który jeszcze kilka lat temu wydawał się niemożliwy. Najczęściej stosują tzw. phishing. Pamiętając o kilku zasadach, można go skutecznie uniknąć.
Phishing to metoda oszustwa polegająca na podszywaniu się pod inną osobę (np. członka rodziny lub znajomego), instytucje finansowe, firmy kurierskie, a nawet władze - oszustwo na policjanta wciąż cieszy się sporą popularnością. Wspólnym mianownikiem jest próba nakłonienia potencjalnej ofiary do przekazania danych, które nigdy nie powinny trafić w cudze ręce. Metody oszustów mocno ewoluowały i dziś przestępcy nie ograniczają się wyłącznie do prymitywnych technik. Zamiast błędów w pisowni, podejrzanych adresów URL czy grafik słabej jakości stosuje się profesjonalnie wyglądające strony, dopracowane grafiki i wiarygodną treść.
Jakie informacje oszuści najczęściej chcą zdobyć?
Oszuści podszywający się pod innych liczą na to, że uwierzymy, iż po drugiej stronie faktycznie znajduje się członek rodziny, pracownik banku lub działu wsparcia firm technologicznych. Robią to, aby wyciągnąć informacje takie jak:
- dane logowania do bankowości internetowej lub mobilnej: loginy, hasła czy kody jednorazowe;
- dane kart płatniczych: numer, data ważności, kod CVV lub CVC;
- 6-cyfrowe kody BLIK;
- numery PESEL, seria i numer dowodu osobistego;
- hasła i loginy do mediów społecznościowych oraz poczty elektronicznej.
Gdzie możemy natknąć się na oszustwa?
Mogą one czyhać na nas na każdym kroku. W ostatnich latach spopularyzowała się metoda polegająca na wysyłaniu fałszywych SMS-ów (smishing). Przestępcy podszywają się w nich pod firmy kurierskie i informują o rzekomej konieczności dopłaty drobnej kwoty rzędu kilkudziesięciu groszy czy kilku złotych. Równie często rozsyłane są wiadomości z wezwaniem do uregulowania zaległości za prąd czy internet.
Dawniej w takich działaniach oszuści nie dbali o jakość. Treści oszukańczych SMS-ów były pełne błędów językowych, a linki prowadziły do witryn o podejrzanych adresach URL. Dziś wiadomości są dopracowane, a ich wygląd wiarygodny. Oprócz tego adresy URL łudząco przypominają prawdziwe nazwy stron internetowych. Ostatnio, gdy sam dostałem taką wiadomość, przez chwilę zastanawiałem się, o co w tym chodzi. Dopiero po chwili zorientowałem się, że to oszustwo.
Miejscami szczególnie narażonymi na ataki są również:
- platformy sprzedaży przedmiotów z drugiej ręki - przestępcy kontaktują się, twierdząc, że nie mogą lub nie chcą zrealizować płatności przez platformę, a zamiast tego wysyłają fałszywe linki służące do wyłudzenia danych kart płatniczych;
- strony internetowe podszywające się pod sklepy, na których oszuści wyłudzają dane płatnicze pod pozorem ogromnych promocji na markowe produkty;
- media społecznościowe - posty prowadzące do podrobionych witryn, których celem jest przechwycenie danych kart;
- komunikatory internetowe - przejęte konta znajomych wysyłające linki z rzekomą ankietą wymuszającą logowanie w celu kradzieży konta lub wiadomości z prośbą o kod BLIK;
- skrzynki poczty elektronicznej - przestępcy wysyłają e-maile podszywające się pod firmy, instytucje lub znane osoby, zawierające link do fałszywej strony albo załącznik ze złośliwym oprogramowaniem instalowanym po uruchomieniu.
Jak nie dać się złapać na oszustwo internetowe?
Przede wszystkim trzeba mieć świadomość, że oszustwa internetowe są dziś powszechne. Wiedza dotycząca metod działania przestępców oraz miejsc, gdzie można się z nimi zetknąć jest tutaj kluczowa. Warto także znać pięć głównych czerwonych flag, czyli sygnałów ostrzegawczych sugerujących, że mamy do czynienia z próbą wyłudzenia:
- presja czasu - gdy ktoś twierdzi, że trzeba wykonać płatność natychmiast;
- prośba o kliknięcie linku;
- prośba o podanie kodu SMS lub kodu BLIK;
- oferta, która jest zbyt atrakcyjna, żeby mogła być prawdziwa (np. w nieznanym sklepie internetowym);
- niespodziewana informacja o rzekomej blokadzie konta.
Mimo wszystko jesteśmy tylko ludźmi i popełniamy błędy. Chwila nieuwagi może skończyć się poważnymi stratami. Dlatego warto wspomóc się technologiami, które uchronią nas w momencie chwilowego uśpienia czujności. Świetnym przykładem narzędzia broniącego użytkownika przed zagrożeniami w sieci jest Ochrona Internetu od Plusa. To pakiet rozwiązań, które:
- blokują dostęp do fałszywych stron wyłudzających dane lub zawierających złośliwe oprogramowanie;
- chronią urządzenia przed wirusami i szkodliwymi aplikacjami;
- powiadamiają o naruszeniach zabezpieczeń danych i zapobiegają próbom ich kradzieży;
- zapewniają ochronę rodzicielską oraz dostęp do Skarbca haseł - narzędzia tworzącego i bezpiecznie przechowującego dane do logowania.
Plus oferuje trzy warianty Ochrony Internetu, które różnią się możliwościami:
- Standard - działa automatycznie podczas korzystania internetu w sieci Plus, niezależnie od systemu operacyjnego i przeglądarki. Blokuje dostęp do niebezpiecznych stron, które mogą wyłudzać dane lub zawierać złośliwe oprogramowanie.;
- Plus – wszystko to, co oferuje pakiet Standard, ochrona urządzenia przed wirusami, ochrona przeglądania blokująca niebezpieczne strony i fałszywe sklepy, monitorowanie ID sprawdzające, czy dane nie wyciekły do sieci, Skarbiec haseł do bezpiecznego przechowywania loginów, reguły rodzinne chroniące przed szkodliwymi treściami oraz ochrona przed oszustwami zapobiegająca kradzieży danych (do 3 urządzeń, 3 adresy e-mail);
- Ultra - wszystko to, co oferuje pakiet Plus, oraz dostęp do Cyber Doradcy, czyli bezpośrednie wsparcie eksperta ds. cyberbezpieczeństwa, z którym można skonsultować każdą wątpliwość (do 5 urządzeń, 5 adresów e-mail).
Wszystkie pakiety są dostępne zarówno dla obecnych klientów Plusa (w tym przedłużających umowę), jak i dla osób podpisujących nowy abonament.
Dla najmłodszych operator przygotował również usługę Stop Hejt, zapewniającą ochronę w sieci z blokadą treści 18+, przemocy i hazardu oraz z ograniczeniem dostępu do niebezpiecznych aplikacji, w których dziecko mogłoby natknąć się na oszustwo internetowe. Rozwiązanie pozwala precyzyjnie ustalić, z jakich aplikacji dziecko może korzystać, a które należy zablokować. Oprócz tego zapewnia też wsparcie psychologa, informatyka oraz prawnika czym kompleksowo wspiera rodzinę w sytuacjach kryzysowych.
Warto również znać oraz przekazywać innym - zarówno młodszym, jak i starszym członkom rodziny - zasadę 4Z. To cztery proste kroki, które pozwalają zdemaskować większość prób phishingu:
- zatrzymaj się - nie reaguj impulsywnie; pośpiech jest najskuteczniejszą bronią cyberprzestępców;
- zweryfikuj - zamiast klikać w przesłany link czy kontynuować rozmowę z dzwoniącym oszustem, lepiej na własną rękę otworzyć oficjalną stronę lub aplikację banku albo firmy kurierskiej;
- zapytaj - warto poradzić się zaufanej osoby lub członka rodziny; kto pyta, nie błądzi;
- zadziałaj - zgłoś próbę oszustwa (np. do zespołu CERT Polska lub do swojego banku) albo skonsultuj się ze specjalistą ds. cyberbezpieczeństwa.
Dzięki znajomości metod stosowanych przez oszustów, przestrzeganiu zasady 4Z oraz korzystaniu z narzędzi wspierających bezpieczeństwo stajemy się znacznie lepiej chronieni przed phishingiem oraz innymi formami internetowych wyłudzeń.
Czytaj też:
Redaktor działu nowe technologie w Spider's Web. Specjalizuje się w tematyce sprzętu i oprogramowania, a także telekomunikacji. Od najmłodszych lat fan elektroniki - komputerów, laptopów i smartfonów, z którą odkąd tylko mógł, spędzał masę czasu. Z czasem swoją pasję zamienił w pracę, początkowo pisząc o technologiach mobilnych, a następnie o (prawie) wszystkim związanym z technologią. Poprzednio pisał na łamach Tabletowo.pl oraz oiot.pl, gdzie poruszał tematykę sprzętu komputerowego, systemów operacyjnych, aplikacji, smart home, sztucznej inteligencji, a także nauki. Oprócz technologii jest wielkim fanem mody, a po godzinach pracy spędza czas ze słuchawkami na uszach, w których przede wszystkim gra rodzimy hip-hop.