Europa ma pomysł na własne AI. Weźmie sobie amerykańskie

Kiedy Stany Zjednoczone zdecydowały się odciąć zagranicznych użytkowników od najnowszych modeli Anthropic - Fable 5 i Mythos 5 - w Europie zawrzało. Nie tylko dlatego, że to kolejne przypomnienie, iż cyfrowa suwerenność kontynentu wciąż jest bardziej hasłem niż rzeczywistością. Wiedeń postanowił wykorzystać moment i zaproponował coś, co jest zaskakujące w swojej prostocie, przynajmniej w kwestii samej idei: przeniesienie Anthropic do Unii Europejskiej.

To nie jest żart ani medialna wrzutka. Austria oficjalnie lobbuje w Brukseli, by UE stworzyła warunki do ulokowania firmy w Europie - wraz z jej centrami danych, zespołami badawczymi i całym zapleczem technologicznym.

Czytaj też:

12 czerwca Stany Zjednoczone wprowadziły nowe zasady eksportowe, które blokują dostęp do najbardziej zaawansowanych modeli Anthropic wszystkim cudzoziemcom - zarówno tym mieszkającym w Stanach, jak i tym korzystającym z usług z zagranicy. To pierwszy raz, kiedy ograniczenia nie dotyczą tylko sprzętu (jak w przypadku chipów), lecz samego oprogramowania i modeli.

Efekt? Globalne wyłączenie Fable 5 i Mythos 5 poza USA. Europejskie firmy, uczelnie i startupy zostały odcięte od narzędzi, które jeszcze miesiąc temu były fundamentem ich projektów badawczych i komercyjnych.

Wiedeń zareagował błyskawicznie. Austriacki sekretarz stanu ds. cyfryzacji, Alexander Proell, wysłał do unijnej komisarz Henny Virkkunen list, w którym wprost stwierdził, że Europa nie może pozwolić, by odcięto ją od kluczowych innowacji.

W liście padają zdania, które brzmią jak manifest europejskiej emancypacji technologicznej: albo UE stanie się „architektem własnej przyszłości”, albo pozostanie „administratorem decyzji podejmowanych gdzie indziej”.

Austria proponuje więc „strategiczne ulokowanie i udział Anthropic w UE” - z pełnym dostępem do rynku, kapitału i regulacji, które rzekomo idealnie pasują do filozofii firmy.

Anthropic od początku buduje swoją markę na „bezpieczeństwie AI” i modelu „praworządnej AI”, co świetnie wpisuje się w europejskie podejście do regulacji. Firma została założona przez byłych pracowników OpenAI, którzy odeszli, bo chcieli tworzyć systemy bardziej przewidywalne i bezpieczne.

Według źródeł dyplomatycznych Austria prowadzi już wstępne rozmowy z Anthropic. W pakiecie mają znaleźć się zachęty podatkowe, gwarancje prawne oraz możliwość obsługi globalnych klientów bez ryzyka, że amerykański Departament Handlu znów zakręci kurek.

Wiedeń mówi o dużym europejskim hubie, obejmującym centra danych i zaplecze badawcze. W praktyce byłby to pierwszy przypadek, gdy jedna z największych firm AI świata przenosi kluczowe operacje do UE.

W tle całej historii jest szersza strategia UE. Komisja Europejska już w czerwcu zaproponowała pakiet ustaw mających wzmocnić europejskie chmury, półprzewodniki i sektor AI, jednocześnie ograniczając zależność od Big Techu z Stanów Zjednoczonych.

Problem w tym, że Europa od lat mówi o suwerenności cyfrowej, ale rzadko wykonuje ruchy, które realnie zmieniają układ sił. Przeniesienie Anthropic byłoby takim ruchem. I to ruchem o ogromnym ciężarze politycznym.

Z jednej strony UE zyskałaby dostęp do najnowocześniejszych modeli, które mogłyby napędzać europejskie startupy, badania i przemysł. Z drugiej - relacje z Waszyngtonem mogłyby się mocno ochłodzić.

Nie jest tajemnicą, że Stany Zjednoczone nie są zachwycone europejskimi regulacjami dotyczącymi AI i Big Techu. A teraz Europa miałaby przyjąć firmę, którą Waszyngton właśnie objął restrykcjami? To brzmi jak zapowiedź nowej odsłony cyfrowej zimnej wojny.

To wcale nie musi oznaczać braku zainteresowania - w świecie Big Techu milczenie często jest formą negocjacji. Warto jednak pamiętać, że Anthropic jest mocno związany z amerykańskim ekosystemem finansowym i regulacyjnym. Przeniesienie operacji do UE byłoby gigantycznym przedsięwzięciem, wymagającym nie tylko zgody zarządu, ale też akceptacji inwestorów i partnerów.

Z drugiej strony - jeśli Stany Zjednoczone naprawdę zamierzają utrzymywać restrykcje na poziomie modeli AI, to firmy takie jak Anthropic mogą zacząć szukać bardziej przewidywalnych jurysdykcji. A UE, z jej AI Act i stabilnym rynkiem, może być atrakcyjną alternatywą.

Jeśli Bruksela i Wiedeń doprowadzą sprawę do końca, Europa może zyskać coś, czego nie da się kupić ani wyregulować: realny wpływ na przyszłość globalnej sztucznej inteligencji. A jeśli nie? Cóż, wtedy znów będziemy czytać o „cyfrowej suwerenności”, która istnieje głównie w prezentacjach PowerPointa.