Europa chce przejąć TikToka. Niemcy i Austria mają plan
TikTok ma w Europie około 200 mln użytkowników. Niemcy i Austria uznały, że to zbyt ważna platforma, by jej dane, algorytmy i infrastruktura pozostawały pod kontrolą chińskiego ByteDance. Chcą więc zrobić z TikTokiem to, co Amerykanie zrobili wcześniej u siebie.

Europa używa amerykańskich systemów operacyjnych, amerykańskich chmur, amerykańskich wyszukiwarek i portali społecznościowych, a jeden z najważniejszych algorytmów kształtujących internetową kulturę młodych ludzi należy do firmy z Chin. Niemcy i Austria uznały, że przynajmniej z tym ostatnim można spróbować coś zrobić.
Berlin i Wiedeń oficjalnie proponują stworzenie europejskiej struktury właścicielskiej dla działalności TikToka na naszym kontynencie. Cel nie sprowadza się przy tym do postawienia kilku serwerów we Frankfurcie i przyklejenia na nich europejskiej flagi. Wspólna deklaracja mówi wprost o zapewnieniu Europie kontroli nad danymi, algorytmami i kluczową infrastrukturą technologiczną platformy. To byłaby fundamentalna zmiana. I jednocześnie bardzo wyraźna próba skopiowania rozwiązania zastosowanego wobec TikToka w Stanach Zjednoczonych.
Czytaj też:
TikTok po europejsku. Nie chodzi o stworzenie konkurenta
Niemiecki minister stanu ds. kultury i mediów Wolfram Weimer oraz austriacki sekretarz stanu ds. cyfryzacji Alexander Pröll ogłosili 18 listopada wspólną inicjatywę „europeizacji TikToka”. Do udziału zaprosili pozostałe państwa europejskie. Weimer ma również zabiegać o poparcie dla pomysłu na forum europejskim.
Warto od razu wyjaśnić, czym ten pomysł nie jest. Niemcy i Austria nie chcą budować europejskiej alternatywy dla TikToka od zera. Nie chodzi o finansowanego z publicznych pieniędzy EuroToka, na którym ministrowie tańczyliby do „Ody do radości”.
Europejskie operacje istniejącego TikToka miałyby znaleźć się pod europejską kontrolą właścicielską. Politycy nie przedstawili jeszcze konkretnej konstrukcji transakcji ani potencjalnych udziałowców, natomiast wcześniej Weimer wskazywał jako możliwe rozwiązanie konsorcjum europejskich firm medialnych. Do inicjatywy przychylnie odnosił się też Axel Springer, koncern będący właścicielem m.in. Politico.
200 mln użytkowników to już nie jest po prostu aplikacja
Według niemiecko-austriackiej deklaracji platforma ma około 200 mln miesięcznych użytkowników w Europie. W Niemczech i Austrii korzysta z niej mniej więcej jedna trzecia mieszkańców. Przy takich liczbach TikTok nie jest zwyczajnym produktem internetowym stojącym obok Netfliksa, Spotify czy aplikacji pogodowej.
Jego mechanizm rekomendacji współdecyduje o tym, jakie informacje docierają do milionów ludzi, które materiały zdobywają masową widoczność, jakie tematy przebijają się do debaty publicznej i którzy twórcy dostają algorytmiczny dopalacz. Weimer i Pröll właśnie dlatego wiążą systemy rankingowe i rekomendacyjne dużych platform z pluralizmem mediów, wiarygodnością informacji oraz procesem kształtowania opinii. I akurat w tym miejscu polityczny język o „suwerenności” przestaje być całkiem abstrakcyjny.

Kiedy algorytm decyduje, czy film obejrzy 300 osób czy 3 mln, kod staje się czymś więcej niż mechanizmem dobierającym zabawne filmiki. Jest systemem dystrybucji uwagi. A uwaga w Internecie jest walutą. Niemcy i Austriacy wychodzą więc z założenia, że jeśli infrastruktura telekomunikacyjna może być traktowana jako element strategiczny, to podobnej rozmowy wymagają platformy kontrolujące gigantyczną część cyfrowego obiegu informacji.
Niemcy stawiają TikToka obok Huawei i ZTE
W oficjalnej deklaracji pada zresztą wyjątkowo interesujące porównanie. Niemiecki rząd wskazuje na decyzję dotyczącą wycofywania krytycznych komponentów Huawei i ZTE z rdzeni niemieckich sieci 5G do końca 2026 r. Autorzy deklaracji argumentują, że podobną logikę trzeba zacząć stosować również wobec usług cyfrowych takich jak TikTok.
Byłoby przy tym niesprawiedliwe przedstawiać całą sprawę jako kolejną rundę europejskiej paniki przed chińską technologią. Za nieufnością wobec TikToka stoją bardziej konkretne wydarzenia. W maju 2025 r. irlandzka Komisja Ochrony Danych nałożyła na TikToka kary o łącznej wartości 530 mln euro w związku z transferami danych użytkowników z Europejskiego Obszaru Gospodarczego do Chin oraz problemami dotyczącymi przejrzystości tych transferów. Z tej kwoty 485 mln euro dotyczyło naruszenia art. 46 ust. 1 RODO, natomiast 45 mln euro art. 13 ust. 1 lit. f.
Regulator analizował także zdalny dostęp pracowników grupy ByteDance znajdujących się w Chinach do danych mieszkańców EOG. DPC uznała, że TikTok nie wykazał, iż takim danym zapewniono poziom ochrony zasadniczo równoważny europejskiemu. Sprawa zrobiła się jeszcze bardziej niezręczna, gdy wyszło na jaw, że w toku postępowania TikTok informował regulatora, iż nie przechowuje danych użytkowników EOG na chińskich serwerach. W kwietniu 2025 r. firma poinformowała jednak DPC o wykryciu przypadku, w którym ograniczony zbiór takich danych faktycznie znalazł się na serwerach w Chinach.
To nie tylko dane. Bruksela patrzy TikTokowi na ręce także przez DSA
Autorzy niemiecko-austriackiej deklaracji idą zresztą jeszcze dalej. Wprost powołują się zarówno na naruszenia europejskich przepisów dotyczących danych, jak i na postępowania Komisji Europejskiej związane z Digital Services Act dotyczące m.in. wyborów, ochrony młodych użytkowników czy konstrukcji platformy. Według Weimera i Prölla problem TikToka nie mieści się już wyłącznie w typowej dyskusji o „ryzykach systemowych” platform internetowych.
Ich diagnoza jest znacznie ostrzejsza: źródła problemu należy szukać w strukturze właścicielskiej, czyli powiązaniu TikToka z chińskim ByteDance’em oraz wynikających z tego wątpliwościach dotyczących dostępu do danych i kontroli technologicznej. Stąd pomysł, aby nie dokładać wyłącznie kolejnych regulacyjnych bezpieczników, tylko zmienić właścicielski punkt ciężkości europejskiego TikToka.
Można się z tą diagnozą zgadzać albo nie, ale trudno odmówić jej konsekwencji. Europa od lat próbuje cywilizować największe platformy za pomocą RODO, DSA, DMA i kolejnych postępowań. Niemcy i Austria proponują teraz coś z zupełnie innej półki. Skoro nie wystarcza pilnowanie platformy, przejmijmy nad nią kontrolę.
Donald Trump dostarczył zresztą Europie instrukcję obsługi. Amerykańskie operacje TikToka zostały wydzielone do podmiotu z większościową kontrolą amerykańską, podczas gdy ByteDance zachował w nim około jedną piątą udziałów. Berlin i Wiedeń patrzą więc na rozwiązanie zza Atlantyku i argumentują, że skoro Amerykanie stwierdzili, że platforma o takim znaczeniu nie powinna pozostawać pod pełną kontrolą ByteDance’a, to dlaczego 200 mln europejskich użytkowników ma funkcjonować według innych zasad.
TikTok odpowiada: ten pomysł to nonsens
Rzecznik TikToka powiedział w reakcji na propozycję przedstawioną przez Niemcy i Austrię, że zarzuty stojące za inicjatywą są pozbawione podstaw. Cała inicjatywa ma zresztą pewien niewygodny kontekst, którego w zachwycie nad „cyfrową suwerennością” nie warto pomijać. Europa chce kontrolować TikToka przede wszystkim dlatego, że sama tegoż TikToka nie zbudowała.
Kontynent zamieszkiwany przez setki milionów ludzi, z gigantycznym wspólnym rynkiem, świetnymi uczelniami i potężnym przemysłem właściwie oddał konsumencki Internet Stanom Zjednoczonym i Chinom. Mobilne systemy operacyjne? Apple i Google. Największe chmury? Amazon, Microsoft i Google. Media społecznościowe? Meta, Google, X i ByteDance. Generatywna AI? Tu również przy największych konsumenckich platformach dominują firmy spoza Unii.
A gdzie w tym wszystkim Polska?
Dla polskiego użytkownika to bynajmniej nie jest egzotyczny spór między Berlinem, Wiedniem, Pekinem i Brukselą. Niemcy i Austria zaprosiły pozostałe europejskie państwa do przyłączenia się do inicjatywy. Jeśli pomysł rzeczywiście miałby przekształcić się w paneuropejski model własności TikToka to dotyczyłby oczywiście również działalności platformy na polskim rynku. Europa od dawna przekonuje, że chce być cyfrowo suwerenna. Problem w tym, że dotychczas często oznaczało to przede wszystkim pisanie przepisów dla technologii produkowanych przez kogoś innego.
*Zdjęcie otwierające wygenerowane za pomocą AI
Redaktor Spider's Web - ekspert w tematykach Microsoftu i RTV. Lubi oglądać się zarówno za siebie – wspominając przełomowe dokonania w informatyce – jak i przed siebie, będąc nieustannie ciekawym tego, co będzie dalej. Jego zainteresowania to przede wszystkim software: UI/UX, algorytmy, uczenie maszynowe, chmura czy sztuczna inteligencja. Nic dziwnego, że jako specjalizację obrał sobie pilnowanie firmy Microsoft. Uwielbia też sztukę gier i kina, przez co wyrósł na pasjonata sprzętu RTV – a i o technologii wspomnianych gier i filmów ma wiele ciekawego do opowiedzenia. Jego pierwsza obecność w mediach dotyczyła muzyki – współtworzył Overkill.pl. Ciąg dalszy jego rozwoju dotyczył już tylko nowych technologii. Zanim dołączył do zespołu Spider’s Web przez lata współtworzył CHIP.pl i Magazyn CHIP.