"Sprawdź las". Jedno zdanie wystarczy, by wysłać chmarę maszyn na zwiad
Drony, które rozumieją otoczenie i latają bez GPS. Europejska firma rozwija technologię, która może mocno zmienić sposób prowadzenia wojny.

Wyobraźmy sobie żołnierza, który zamiast sterować dronem za pomocą kontrolera, wydaje proste polecenie: sprawdź teren za lasem, 2 km na północ. Sztuczna inteligencja wybiera maszynę, planuje trasę i organizuje rozpoznanie. Jeśli trzeba, wysyła kilka dronów jednocześnie, a operator nie musi pilnować każdego ich ruchu.
Właśnie nad takim rozwiązaniem pracuje niemiecki SE3, który pozyskał 30 mln dol. na rozwój wojskowej sztucznej inteligencji. Firma dostarcza już technologie na Ukrainę i współpracuje z Bundeswehrą. Jej ambicje sięgają jednak znacznie dalej, niż automatyczne sterowanie pojedynczym bezzałogowcem.
Dron ma wiedzieć, gdzie jest i co znajduje się wokół niego
Największym ograniczeniem współczesnych bezzałogowców nie zawsze jest zasięg czy pojemność akumulatora. Maszyny potrafią rejestrować ogromne ilości danych, ale często potrzebują człowieka, który nada im znaczenie. Operator rozpoznaje drogę, przeszkody, pojazdy i położenie własnych jednostek, a następnie podejmuje kolejne decyzje.
SE3 chce przenieść ten proces na oprogramowanie. Firma rozwija tzw. spatial intelligence, czyli inteligencję przestrzenną. System łączy obrazy z kamer i dane z czujników różnych dronów oraz pojazdów lądowych, tworząc wspólny, trójwymiarowy model otoczenia.
Nie jest to zwykła mapa z zaznaczonymi punktami. Oprogramowanie ma rozpoznawać obiekty, ich położenie i wzajemne relacje, a następnie wykorzystywać te informacje do planowania ruchu maszyn. Poszczególne bezzałogowce mogą dzięki temu współpracować, zamiast wykonywać zadania całkowicie niezależnie.
Żołnierz wydaje polecenie, a AI organizuje pracę dronów
Najciekawszym elementem projektu jest możliwość kierowania wieloma maszynami za pomocą języka naturalnego. Operator nie musiałby wskazywać każdemu dronowi punktów na trasie ani samodzielnie rozdzielać wszystkich zadań. Wystarczyłoby określić, jaki obszar należy sprawdzić, a oprogramowanie przygotowałoby plan działania.
Szef SE3 Lukas Köstler wyjaśnił, że system ma dobierać odpowiednie maszyny, planować ich ruch i przekazywać informacje z rozpoznania. Wykorzystuje do tego nie tylko modele językowe, lecz także klasyczne algorytmy widzenia komputerowego i planowania tras.
Co ważne, oprogramowanie nie jest przypisane do konkretnego producenta. Ma współpracować z dronami i pojazdami różnych firm, co pozwoliłoby wojsku tworzyć mieszane zespoły maszyn. Podobną ideę opisywaliśmy przy okazji amerykańskich programów autonomicznych rojów DARPA. W październiku pokazaliśmy również rozwiązanie pozwalające kierować dronami głosem z pokładu pojazdu Boxer. SE3 rozwija jednak szerszą warstwę oprogramowania, która ma łączyć sprzęt różnych producentów.
Bez GPS, bez chmury i bez ciągłego kontaktu z operatorem
SE3 rozwija systemy lokalizacji wykorzystujące dane z kamer i czujników pokładowych. Według firmy ich podstawowe funkcje są już wdrożone w tysiącach systemów. Oprogramowanie potrafi określać położenie maszyny bez korzystania z sygnału nawigacji satelitarnej.
Inne podejście do podobnego problemu opisywaliśmy we wrześniu, gdy amerykański dron Lumberjack nawigował z wykorzystaniem pola magnetycznego Ziemi. SE3 stawia przede wszystkim na analizowanie otoczenia i łączenie informacji z różnych sensorów.
Obliczenia odbywają się lokalnie, na komputerach zamontowanych w maszynach. Nie trzeba więc przesyłać danych do odległego centrum obliczeniowego. Nie oznacza to jednak, że cały rój będzie zawsze współpracował bez jakiejkolwiek łączności. Wymiana informacji między pojazdami nadal wymaga odpowiednich kanałów komunikacji.
Technologia już trafiła na Ukrainę. Pełna autonomia wymaga jednak czasu
SE3 w ciągu ostatnich 2 lat dostarczyła tysiące systemów, a technologie są już wykorzystywane na Ukrainie. Przedsiębiorstwo realizuje również kontrakty dla Bundeswehry i współpracuje m.in. z Rheinmetallem, Hensoldtem oraz Auterionem.
Nie wszystkie zapowiadane możliwości są jednak równie dojrzałe. Köstler sam przyznaje, że nawigacja bez GPS działa już niezawodnie w wielu zastosowaniach, natomiast zaawansowane zarządzanie całymi zespołami autonomicznych maszyn wymaga jeszcze około 1-2 lat rozwoju. Firma nie przedstawiła również publicznych, niezależnie zweryfikowanych wyników skuteczności kompletnego systemu dowodzenia rojem.
Przeczytaj także:
Automatyczne planowanie lotu i rozpoznawanie otoczenia nie jest też równoznaczne z przekazaniem maszynie decyzji o użyciu broni. Według przedstawicieli SE3 niektóre działania, np. start drona, mogą wymagać zatwierdzenia przez człowieka.
12 listopada SE3 ogłosił pozyskanie 30 mln dol. w rundzie finansowania prowadzonej przez fundusz Accel, z udziałem Keen, Lakestar i Seedcamp. Pieniądze mają pozwolić zwiększyć zatrudnienie i przyspieszyć wdrażanie oprogramowania. Firma chce rozrosnąć się z około 40 do 120 pracowników i otwierać kolejne biura w Europie, również w Polsce.
*Źródło grafiki wprowadzającej: SE3
Redaktor Spider's Web specjalizujący się w tematyce naukowej. O nowych technologiach zaczął pisać w 2012 r. na łamach portalu Telix. Później współtworzył treści dla Komputer Świata i PCLabu. Epizod dziennikarski zaliczył także w lokalnej gazecie i w dziale blogowym SpeedTest. Współzałożyciel agencji BlueCopy, zajmującej się copywritingiem i poligrafią. Przez pewien czas właściciel firmy transportowej. Prywatnie fan starych polskich oper mydlanych (oglądanych obowiązkowo z konkubiną), dumny opiekun kotki brytyjskiej i pasjonat-amator druku 3D.