Prąd poleci na Księżyc laserem. Chcą zbudować kosmiczną sieć
Japończycy chcą przesyłać energię laserem między urządzeniami na Księżycu. NTT i ispace planują też sieć łączności z Ziemią.

Przyszłe łaziki na Księżycu mogą nie potrzebować kabli ani nieustannego powracania do stacji ładowania. Japończycy chcą przesyłać im energię za pomocą wiązek laserowych, a jednocześnie zbudować sieć optyczną zapewniającą szybką komunikację między Ziemią a Srebrnym Globem.
Za projektem stoją telekomunikacyjny gigant NTT i firma kosmiczna ispace. 16 listopada podpisały porozumienie dotyczące rozwoju księżycowej infrastruktury. Japończycy mają już za sobą eksperymenty, podczas których skutecznie przesyłali energię laserem na duże odległości.
Prąd bez kabli? Laser zasili łazik na Księżycu
Na Ziemi problem dostarczania energii rozwiązujemy przede wszystkim za pomocą sieci przesyłowych. Na Księżycu nie ma jednak gniazdek, linii energetycznych ani stacji ładowania. Każdy łazik i urządzenie badawcze musi korzystać z własnych akumulatorów, paneli słonecznych albo innego źródła zasilania.
NTT i ispace chcą opracować alternatywę. Energia elektryczna wytwarzana w jednym miejscu mogłaby zostać zamieniona w światło lasera, przesłana do odległego urządzenia, a następnie ponownie przekształcona w prąd. Odbiornik wykorzystywałby odpowiednio dobrane ogniwa fotowoltaiczne.
Dzięki temu maszyna mogłaby otrzymywać energię bez fizycznego połączenia ze źródłem zasilania. W grę wchodzą łaziki badawcze, autonomiczne pojazdy transportowe i przyszłe maszyny budowlane. Nie oznacza to jednak przesyłania prądu laserem z Ziemi na Księżyc. Energia miałaby być rozprowadzana między urządzeniami działającymi na jego powierzchni.
Japończycy już przesłali 152 W na odległość 1 km
We wrześniu 2025 r. NTT i Mitsubishi Heavy Industries ogłosiły wyniki eksperymentu przeprowadzonego na lotnisku Nanki-Shirahama w Japonii. Naukowcy wysłali wiązkę laserową o mocy optycznej około 1 kW na odległość 1 km. Po stronie odbiornika uzyskali 152 W mocy elektrycznej, osiągając sprawność przesyłu na poziomie około 15 proc. System działał nieprzerwanie przez 30 minut.
Większość energii nie dotarła jednak do odbiornika w postaci użytecznego prądu. Dodatkowo deklarowana sprawność nie obejmuje wszystkich strat związanych z wcześniejszym wytworzeniem wiązki laserowej.
Na Księżycu nie ma atmosfery, która na Ziemi powoduje zaburzenia propagacji światła. Pozostają jednak inne trudności, m.in. precyzyjne kierowanie wiązki, odprowadzanie ciepła i utrzymywanie kontaktu optycznego z poruszającymi się maszynami. Japończycy nie podali jednak jeszcze docelowej mocy księżycowego systemu ani jego przewidywanej sprawności.
Księżycowa noc trwa 14 dni. Laser może pomóc
Problem zasilania jest szczególnie widoczny podczas księżycowej nocy. Na znacznej części powierzchni Srebrnego Globu trwa ona około 14 ziemskich dni. W tym czasie panele słoneczne przestają produkować energię, a temperatura może spaść poniżej -150° C.
Opisywaliśmy już europejski projekt OASIS, czyli niewielką stację mającą zapewniać zasilanie i łączność instrumentom naukowym. Japończycy rozważają jednak bardziej elastyczny sposób dostarczania energii do urządzeń oddalonych od jej źródła.
Wcześniejsze koncepcje NTT zakładały ustawienie instalacji słonecznej w oświetlonym miejscu, a następnie skierowanie laserowej wiązki do odbiornika znajdującego się w zacienionym kraterze. Pozwoliłoby to zasilać urządzenia pracujące tam, gdzie panele fotowoltaiczne nie mają dostępu do światła. Takie rozwiązanie wymaga jednak odpowiedniej geometrii terenu, infrastruktury odbiorczej i utrzymywania wiązki w wyznaczonym kierunku. Nie zastąpi akumulatorów ani innych systemów zasilania.
Internet między Ziemią a Księżycem. Powstanie nowa sieć
Druga część japońskiego planu dotyczy przede wszystkim komunikacji. NTT rozwija technologię IOWN, czyli sieci wykorzystujących światło do przesyłania ogromnych ilości danych przy niewielkich opóźnieniach i zużyciu energii. Teraz chce zastosować swoje doświadczenie w kosmosie. W planach znajdują się optyczne połączenia między Ziemią, satelitami na orbicie Księżyca i urządzeniami na jego powierzchni.
Pamiętajmy, że przyszłe misje będą generowały przecież ogromne ilości danych. Łaziki mają przesyłać obrazy terenu, informacje o zasobach i pomiary naukowe, a autonomiczne maszyny budowlane będą wymagały stałego nadzoru.
ispace planuje rozwijać Lunar Connect Service, czyli własną konstelację satelitów zapewniającą komunikację, pozycjonowanie i obserwację otoczenia Księżyca. Pierwszy satelita o nazwie Alpine ma trafić na orbitę już w 2027 r. w ramach misji 2.5. Docelowo do 2030 r. firma chce dysponować co najmniej 5 takimi urządzeniami. Europa również buduje własną księżycową sieć łączności i nawigacji. W projekcie Moonlight uczestniczą m.in. polscy naukowcy.
Japończycy mają ambitne plany. Najpierw muszą wrócić na Księżyc
W przypadku ispace największym wyzwaniem pozostaje samo dostarczenie urządzeń na powierzchnię Srebrnego Globu. Firma ma za sobą dwie nieudane próby lądowania. W czerwcu 2025 r. jej lądownik Resilience rozbił się podczas podejścia do powierzchni. Kolejną misję księżycową zaplanowano na 2028 r.
NTT i ispace zamierzają teraz opracować wymagania techniczne, architekturę systemów i metody ich testowania. Rozważają demonstracje prowadzone najpierw na Ziemi, a później w kosmosie. Nie określono jeszcze daty uruchomienia laserowego zasilania na Księżycu. Nie będzie to również jedyna próba przesyłania energii światłem. Niedawno pisaliśmy o firmie Cowboy Space, która chce dostarczać prąd z orbity na Ziemię za pomocą laserów.
Przeczytaj także:
Japończycy stawiają na lokalną infrastrukturę energetyczną, współpracującą z księżycową siecią komunikacyjną. Jeśli oba rozwiązania uda się dopracować, przyszłe roboty nie będą musiały zabierać całej potrzebnej energii ze sobą. Będą mogły otrzymywać ją z oddalonego źródła, podobnie jak dzisiejsze urządzenia korzystają z sieci elektrycznej. Tyle że zamiast kabla między nimi znajdzie się wiązka światła.
*Źródło grafiki wprowadzającej: Canva Pro / AI
Redaktor Spider's Web specjalizujący się w tematyce naukowej. O nowych technologiach zaczął pisać w 2012 r. na łamach portalu Telix. Później współtworzył treści dla Komputer Świata i PCLabu. Epizod dziennikarski zaliczył także w lokalnej gazecie i w dziale blogowym SpeedTest. Współzałożyciel agencji BlueCopy, zajmującej się copywritingiem i poligrafią. Przez pewien czas właściciel firmy transportowej. Prywatnie fan starych polskich oper mydlanych (oglądanych obowiązkowo z konkubiną), dumny opiekun kotki brytyjskiej i pasjonat-amator druku 3D.