Będzie ważna zmiana dotycząca PESEL-u? Dopiero wielki wyciek obudził polityków

Nie po raz pierwszy coś musi dotknąć i dotyczyć wysoko postawionych osób, aby móc zacząć dyskusję o kwestiach kluczowych dla wszystkich - tak jest w sprawie automatycznego zastrzeżenia numeru PESEL.

Od kilkunastu dni Polacy dostają SMS-y od placówek medycznych z informacją, że ich numery PESEL mogły wyciec. W przesłanym komunikacie pojawia się sugestia, aby zastrzec numer. To oczywiście pokłosie wielkiego wycieku, w wyniku którego dane nawet 18 mln Polaków są zagrożone. 

Informacje, czy nasz PESEL znalazł się w feralnej bazie, mogliśmy wcześniej uzyskać na stronie bezpiecznedane.gov.pl. Tam też polecono Polakom, aby możliwie jak najszybciej zastrzec swój PESEL. 

To jest podstawowa i tak naprawdę jak na razie jedyna rada. Od razu więc nasuwa się pytanie, dlaczego to ofiary muszą same bronić się przed konsekwencjami wycieku. Bylibyśmy dużo lepiej chronieni, gdyby PESEL zastrzeżony był zawsze, z urzędu. 

Wciąż nie dostałem wiadomości od placówki, że mój numer PESEL wyciekł. Tymczasem takie ryzyko sugerowała strona bezpiecznedane.gov.pl. Gdybym jednak nie sprawdził tego sam z siebie - i gdybym wcześniej nie miał zastrzeżonego PESEL-u - nawet nie wiedziałbym o potencjalnym zagrożeniu. 

Nad tym zastanawia się teraz szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki. W rozmowie na antenie Radia Zet przyznał, że jego PESEL też "wypłynął". 

Słuszna uwaga. Szkoda, że pojawia się dopiero po wycieku danych.

Automatyczne blokowanie PESEL-ów proponowałem już dwa lata temu. Od 1 czerwca 2024 r. zastrzeżenie numeru PESEL sprawiało, że to nie my jesteśmy odpowiedzialni finansowo za konsekwencje kradzieży czy wycieku danych. Wówczas pisałem, że choć samo zastrzeżenie numeru PESEL jest stosunkowo proste, jeśli korzystamy z mObywatela, to lepiej by było, gdyby użytkownik zajmował się tylko odblokowaniem PESEL-u, kiedy jest taka potrzeba. Czyli podczas podpisywania umów czy wizyt u notariusza. 

Tak, to prosta i banalna sprawa, ale dlatego może łatwo wypaść z głowy. Skoro jednak zastrzeżenie jest tak łatwe, to przecież równie bezproblemowe jest jego odblokowanie. Można by więc było jeszcze bardziej uprościć cały proces.

Wprawdzie liczba Polaków korzystających z tej opcji stale rośnie. Pod koniec roku resort informował, że blisko siedem i pół miliona Polek i Polaków zastrzegło swój PESEL. W tegoroczne wakacje z usługi skorzystało ponad 4,5 miliona razy.

Kiedy pod koniec ub. r. resort chwalił się wynikami, przytoczono również dane płynące z raportu Związku Banków Polskich. Z nich wynikało że w III kwartale 2025 roku co 36 minut próbowano wyłudzić kredyt. Już sama ta statystyka powinna być dobrym impulsem, aby chronić również tych, którzy z jakiegoś powodu swojego PESEL-u nie zastrzegli. Jasne, sama blokada numeru nie sprawi, że będziemy w pełni bezpieczni. Ale to jeden niezbędny krok w tym kierunku.

Niestety, tak to często bywa - musi stać się coś spektakularnego, aby doszło do zmiany. Bez prywatnej wojny biznesmena z Facebookiem nie doczekalibyśmy się konkretnej interwencji ws. internetowych oszustów, a bez ogromnego wycieku danych - którego ofiarą są też ważne osobistości - nie wzięto by pod uwagę lepszego sposobu na ochronę danych obywateli. Na razie i tak jesteśmy na temacie dyskusji, ale lepsze to niż nic.