Jeden z najważniejszych projektów kosmicznych Europy. Polska właśnie do niego dołączyła

IRIS2, czyli Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite, to projekt Komisji Europejskiej, którego celem jest stworzenie nowoczesnej konstelacji satelitów komunikacyjnych.

System ma zapewnić bezpieczną transmisję danych zarówno instytucjom publicznym, jak i wybranym użytkownikom komercyjnym. To odpowiedź na rosnące znaczenie łączności satelitarnej oraz coraz większe zagrożenia związane z cyberatakami, wojną elektroniczną i możliwością utraty dostępu do zagranicznej infrastruktury telekomunikacyjnej.

Europa od lat korzysta z usług prywatnych operatorów oraz systemów należących do państw spoza Unii Europejskiej. Rozwój własnej infrastruktury ma zmniejszyć tę zależność i zagwarantować państwom członkowskim pełną kontrolę nad strategiczną komunikacją.

IRIS2 ma stać się europejskim odpowiednikiem nowoczesnych sieci satelitarnych, jednak od początku projektowany jest przede wszystkim z myślą o bezpieczeństwie państw i instytucji publicznych.

Nowy system będzie wykorzystywał wielowarstwową konstelację satelitów rozmieszczonych na kilku różnych orbitach. Trzon projektu mają stanowić satelity umieszczone na niskiej orbicie okołoziemskiej (LEO), uzupełnione przez jednostki działające na średniej orbicie (MEO). Takie rozwiązanie pozwala jednocześnie ograniczyć opóźnienia transmisji danych i zwiększyć odporność całej sieci na awarie lub celowe zakłócenia.

Docelowo w kosmosie znajdzie się ponad 280 satelitów. Rozproszona architektura sprawia, że uszkodzenie pojedynczego elementu nie wpływa znacząco na funkcjonowanie całego systemu. Dane będą mogły być automatycznie przekierowywane inną drogą, a użytkownicy nie odczują przerw w działaniu usług.

Budowa konstelacji została powierzona konsorcjum SpaceRISE, skupiającemu największe europejskie przedsiębiorstwa z sektora kosmicznego i telekomunikacyjnego. W projekt zaangażowane są również dziesiątki mniejszych firm oraz instytutów badawczych z wielu państw Unii Europejskiej.

Program IRIS2 został oficjalnie uruchomiony przez Unię Europejską pod koniec 2024 r. Obecnie trwają prace projektowe oraz przygotowania do rozpoczęcia budowy infrastruktury kosmicznej i naziemnej. Pierwsze satelity mają zostać wyniesione na orbitę w drugiej połowie obecnej dekady.

Uruchamianie systemu będzie przebiegało etapami. Pierwsze usługi planowane są około 2029 r., natomiast pełna operacyjność całej konstelacji ma zostać osiągnięta około 2030 r. Dzięki stopniowemu rozmieszczaniu kolejnych satelitów możliwości sieci będą sukcesywnie rosły.

We wtorek, 21 lipca 2026 r. minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwinski i Komisarz Unii Europejskiej ds. obrony i przestrzeni kosmicznej Andrius Kubilius podpisali umowę na udział Polski w budowie konstelacji satelitarnej IRIS2.

Przystąpienie do programu oznacza, że Polska stanie się jednym z państw współtworzących europejską infrastrukturę komunikacji satelitarnej. To ważne nie tylko z punktu widzenia bezpieczeństwa, ale również rozwoju krajowego sektora kosmicznego.

Dostęp do systemu IRIS² otrzymają między innymi administracja publiczna oraz służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo. Policja, Państwowa Straż Pożarna i Straż Graniczna będą mogły korzystać z szyfrowanej, odpornej na zakłócenia łączności nawet wtedy, gdy tradycyjna infrastruktura telekomunikacyjna przestanie działać.

Takie rozwiązanie ma szczególne znaczenie podczas klęsk żywiołowych, awarii energetycznych, powodzi czy sytuacji kryzysowych związanych z zagrożeniami hybrydowymi.

Nowa infrastruktura ma również wspierać system zarządzania kryzysowego oraz zapewnić ciągłość działania administracji państwowej. Oznacza to możliwość utrzymania komunikacji nawet w przypadku uszkodzenia naziemnych sieci światłowodowych lub komórkowych.

Korzyści z udziału w programie nie ograniczają się wyłącznie do bezpieczeństwa państwa. Polska branża kosmiczna będzie mogła uczestniczyć w realizacji zamówień związanych z budową satelitów, produkcją podzespołów elektronicznych, systemów telekomunikacyjnych, oprogramowania oraz infrastruktury naziemnej.

Dla krajowych przedsiębiorstw oznacza to możliwość wejścia do jednego z najbardziej zaawansowanych technologicznie projektów realizowanych obecnie w Europie. Dotychczas polskie firmy zdobywały doświadczenie głównie jako podwykonawcy w programach Europejskiej Agencji Kosmicznej. IRIS2 daje szansę na znacznie większy udział w projektach o strategicznym znaczeniu dla całej Unii Europejskiej.

Rozwój takich kompetencji może w przyszłości przełożyć się także na większy udział polskich przedsiębiorstw w kolejnych programach kosmicznych oraz wzrost eksportu zaawansowanych technologii.

Choć IRIS2 często porównywany jest do komercyjnych sieci satelitarnych oferujących dostęp do internetu, jego głównym zadaniem jest zapewnienie bezpiecznej komunikacji dla państw członkowskich. System będzie wykorzystywał zaawansowane mechanizmy szyfrowania, wielopoziomowe zabezpieczenia przed cyberatakami oraz rozwiązania utrudniające zakłócanie sygnału.

Jednocześnie część przepustowości zostanie przeznaczona również na usługi komercyjne. Dzięki temu projekt ma być finansowo bardziej opłacalny, a operator będzie mógł rozwijać sieć bez całkowitego uzależnienia od środków publicznych.

W świecie, w którym dostęp do informacji i niezawodnej komunikacji staje się równie ważny jak tradycyjna infrastruktura energetyczna czy transportowa, własna europejska konstelacja satelitów może okazać się jednym z najważniejszych elementów budowania odporności państw Unii Europejskiej. Udział Polski w IRIS² oznacza nie tylko dostęp do nowoczesnej infrastruktury, ale również miejsce przy stole, przy którym zapadają decyzje dotyczące przyszłości europejskich technologii kosmicznych.