Ziemia zniknęła za księżycem Marsa. Pierwsze takie ujęcie w historii

Choć dla nas, mieszkańców Ziemi, podobne zjawiska są dobrze znane, wystarczy przypomnieć zaćmienia Słońca czy przejścia planet na tle tarczy gwiazdy, tym razem perspektywa jest zupełnie inna.

Sekwencję zdjęć wykonała kamera Mastcam-Z znajdująca się na pokładzie łazika Perseverance. Obserwacja została przeprowadzona 2 lipca, podczas 1907. marsjańskiej doby misji, około godziny 19:00 czasu lokalnego na Marsie. Był to wieczór w miejscu, gdzie łazik bada powierzchnię krateru Jezero.

Na złożonym obrazie można zobaczyć dwa zupełnie różne obiekty. Ziemia pojawia się jako niewielka jasna kropka przesuwająca się po marsjańskim niebie. W tym samym czasie Fobos, jeden z dwóch naturalnych satelitów Marsa, przemieszcza się w przeciwnym kierunku. W pewnym momencie oba ciała spotykają się na tle nieba, a Ziemia znika za ciemną krawędzią księżyca.

Nie jest to jednak zwykłe zdjęcie dwóch obiektów znajdujących się obok siebie. Wymagało ono precyzyjnego planowania, ponieważ zarówno pozycja łazika, ruch Fobosa, jak i widoczność Ziemi musiały idealnie się zgrać.

Z marsjańskiej perspektywy Fobos i Ziemia wyglądają zupełnie inaczej. Fobos jest niewielkim, nieregularnym księżycem przypominającym kształtem ziemniaka. Ma około 27 km średnicy i krąży niezwykle blisko Marsa, zaledwie około 7800 kkm nad powierzchnią planety.

Dla porównania Księżyc Ziemi znajduje się średnio około 384 tys. km od naszej planety. Z powierzchni Marsa Fobos zajmuje na niebie stosunkowo dużo miejsca, dlatego mógł zasłonić odległą Ziemię.

Nasza planeta znajdowała się jednak w chwili wykonania zdjęcia około 314 mln km od Marsa. W efekcie dla kamery Perseverance była tylko pojedynczym punktem światła wielkości jednego piksela.

Choć w tytule użyłem słowa potocznego słowa zaćmienie, to technicznie rzecz biorąc i zgodnie z naukową nomenklaturą było to coś zupełnie innego. Astronomowie określają takie zdarzenie mianem zakrycia. Dochodzi do niego wtedy, gdy jeden obiekt całkowicie zasłania drugi z punktu widzenia obserwatora. W tym przypadku Fobos przesunął się przed Ziemią widzianą z powierzchni Marsa.

Zakrycia różnią się od zaćmień, choć oba zjawiska wynikają z ustawienia ciał niebieskich w jednej linii. Zaćmienie zachodzi wtedy, gdy jeden obiekt wpada w cień rzucany przez drugi. Przykładem jest zaćmienie Księżyca, gdy Srebrny Glob przechodzi przez cień Ziemi.

Z kolei gdy mniejszy obiekt przechodzi na tle większego, astronomowie mówią o tranzycie. Perseverance również miał okazję obserwować takie wydarzenia. Łazik rejestrował momenty, gdy Fobos lub drugi księżyc Marsa, Deimos, przechodziły przed tarczą Słońca widzianą z powierzchni Czerwonej Planety.

Takie zjawiska bywają nazywane marsjańskimi zaćmieniami Słońca, choć w rzeczywistości nie są identyczne z zaćmieniami obserwowanymi z Ziemi. Fobos jest znacznie mniejszy od naszego Księżyca i nie jest w stanie całkowicie zakryć Słońca.

Misja Perseverance od początku nie ogranicza się wyłącznie do poszukiwania śladów dawnego życia na Marsie. Łazik bada geologię planety, analizuje skały i zbiera dane, które mogą pomóc przyszłym załogowym wyprawom.

Obserwacje nieba nad Marsem są jednym z dodatkowych elementów misji. Dzięki nim naukowcy mogą lepiej poznawać ruch księżyców Marsa, właściwości atmosfery oraz warunki panujące na powierzchni planety.

Zdjęcie Ziemi chowającej się za Fobosem ma również wymiar symboliczny. Pokazuje naszą planetę z perspektywy, której wcześniej człowiek nigdy nie miał, jako mały punkt na tle marsjańskiego nieba. Dla przyszłych astronautów podróżujących na Marsa podobny widok może stać się codziennością.

Na razie jednak to robot wysłany przez NASA jako pierwszy zobaczył ten niezwykły kosmiczny układ.