Wojsko Polskie zbuduje własny system obronny. Odetnie się od zagranicznych sieci
Wojsko Polskie chce mieć własną sztuczną inteligencję, taką, która nie tylko analizuje dokumenty, ale pomaga żołnierzom na polu walki i odpiera cyberataki. Za rozwój tych technologii odpowiada już specjalna jednostka, a kolejne miliardy złotych mają przyspieszyć budowę polskiego ekosystemu wojskowej AI.
Sztuczna inteligencja w wojsku to nie tylko o autonomiczne drony czy rozpoznawanie obrazów z kamer, lecz systemy, które potrafią analizować tysiące dokumentów, wykrywać cyberataki, wspierać dowódców podczas planowania operacji i działać nawet tam, gdzie nie ma dostępu do internetu. Właśnie na takich rozwiązaniach koncentruje się nowe Centrum Implementacji Sztucznej Inteligencji (CISI), uruchomione w 2025 r. w strukturach Dowództwa Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni.
Na czele jednostki stanął płk Piotr Turek, a jej zadaniem jest budowa praktycznych zastosowań AI dla całego resortu obrony. Celem nie jest stworzenie kolejnego laboratorium badawczego, lecz wdrażanie gotowych technologii do codziennej służby żołnierzy. Prace prowadzone przez CISI opisuje serwis wnp.pl.
CISI pełni dziś rolę technologicznego huba, którego zadaniem jest integracja potencjału wojska, nauki i przemysłu oraz przełożenie go na realne, interoperacyjne zdolności. Kluczem tych działań jest synergia i efektywne wykorzystanie wszystkich dostępnych zasobów – od danych, przez infrastrukturę, po kompetencje ludzkie - powiedział WNP ppłk Przemysław Lipczyński.
AIRON to polski wojskowy ekosystem sztucznej inteligencji
Ważnym projektem rozwijanym przez cyberwojska jest platforma AIRON. To nie pojedynczy program, lecz cały ekosystem usług AI przeznaczonych dla Ministerstwa Obrony Narodowej i Sił Zbrojnych RP.
Kluczową cechą AIRON jest architektura zaprojektowana z myślą o bezpieczeństwie informacji. Platforma funkcjonuje w oddzielnych wersjach dla systemów jawnych i niejawnych, dzięki czemu dane objęte różnymi klauzulami pozostają całkowicie odseparowane od sieci zewnętrznych.
Dzięki temu istnieje możliwość korzystania z narzędzi generatywnej sztucznej inteligencji również przy pracy z wojskowymi dokumentami, bez ryzyka ich wysłania do publicznych modeli działających w internecie.
Jednym z najważniejszych elementów platformy jest technologia Document Intelligence wykorzystująca mechanizm RAG (Retrieval-Augmented Generation). Zamiast odpowiadać wyłącznie na podstawie wiedzy modelu językowego, system najpierw przeszukuje wewnętrzne bazy danych i raporty, a dopiero później generuje odpowiedź. Dzięki temu może w kilka sekund odnaleźć konkretne informacje ukryte w setkach stron analiz, meldunków czy dokumentów operacyjnych.
AIRON potrafi również automatycznie tłumaczyć materiały z języków obcych, przygotowywać ich streszczenia oraz wspierać programistów przy tworzeniu bezpiecznego kodu źródłowego.
AI, która działa bez internetu
Jednym z najbardziej zaawansowanych modułów platformy jest AIRON TACTIC. To rozwiązanie zaprojektowane z myślą o pracy bezpośrednio na polu walki, gdzie łączność z centralnymi serwerami może być niemożliwa.
System wykorzystuje zoptymalizowane modele AI uruchamiane lokalnie na urządzeniach wyposażonych w układy GPU. Dzięki temu analizuje dane dokładnie tam, gdzie powstają, w pojeździe bojowym, na stanowisku dowodzenia czy w rękach żołnierza.
Możliwości są szerokie. AIRON TACTIC rozpoznaje obiekty na obrazie, analizuje materiał wideo oraz zamienia mowę na tekst nawet w warunkach dużego hałasu, np. we wnętrzu czołgu lub transportera opancerzonego. To rozwiązanie ma zwiększać świadomość sytuacyjną na poziomie taktycznym, bez konieczności stałego połączenia z wojskową infrastrukturą obliczeniową.
Dzięki optymalizacji algorytmów do pracy na urządzeniach mobilnych oraz wykorzystaniu dedykowanych jednostek GPU, system umożliwia przetwarzanie danych bezpośrednio w miejscu ich powstawania, eliminując konieczność stałej łączności z centralną infrastrukturą. Rozwiązanie to koncentruje się na augmentacji procesu budowania świadomości sytuacyjnej, przenosząc zaawansowaną analitykę danych bezpośrednio na poziom taktyczny - tłumaczy w serwisie WNP ppłk Przemysław Lipczyński.
Kamery same wykryją zagrożenie
Kolejnym elementem rodziny AIRON jest AIRON VISION. Jego zadaniem jest analiza obrazu przesyłanego na żywo z kamer monitoringu i sensorów rozmieszczonych wokół obiektów wojskowych.
Zamiast wyłącznie rejestrować obraz, system interpretuje to, co widzi. Potrafi wykrywać nietypowe zachowania, naruszenia stref chronionych czy inne zdarzenia wymagające reakcji operatora. Sztuczna inteligencja staje się dodatkowym analitykiem, który nieprzerwanie obserwuje wiele źródeł obrazu jednocześnie.
Takie rozwiązania mają odciążyć personel odpowiedzialny za ochronę baz, magazynów i infrastruktury krytycznej, jednocześnie skracając czas wykrycia potencjalnego zagrożenia.
Cyberwojna coraz bardziej oparta na algorytmach
Naturalnym obszarem wykorzystania AI pozostaje cyberbezpieczeństwo. Właśnie dlatego rozwijane są projekty AIRON CYBER oraz AIRON HYDRA, których zadaniem jest automatyzacja analizy zagrożeń w sieciach wojskowych.
Systemy uczą się rozpoznawać anomalie w ruchu sieciowym, identyfikować nietypowe zdarzenia i wspierać analityków podczas wykrywania cyberataków. Równocześnie powstają resortowe repozytoria modeli AI, które mają zapewnić jednolite standardy trenowania, testowania i wersjonowania algorytmów wykorzystywanych przez Wojska Obrony Cyberprzestrzeni.
AI wesprze system zarządzania polem walki BMS Legion
Sztuczna inteligencja rozwijana przez CISI ma znaleźć zastosowanie również w polskim systemie zarządzania polem walki BMS Legion. To krajowa platforma dowodzenia, która została zaprojektowana niezależnie od zagranicznych producentów i nie wymaga kosztownych licencji.
Obecnie prowadzone są prace nad demonstratorem technologii budowy świadomości sytuacyjnej, realizowanym wspólnie z Instytutem IDEAS. Wykorzystuje on cyfrowego bliźniaka terenu oraz algorytmy AI do modelowania przebiegu działań operacyjnych i generowania różnych wariantów postępowania dla dowódców.
System może analizować rozmieszczenie własnych wojsk, ukształtowanie terenu, dostępne trasy przejazdu czy potencjalne zagrożenia i proponować najbardziej korzystne rozwiązania. To rozwinięcie możliwości, które BMS Legion już dziś oferuje, od monitorowania położenia pododdziałów, przez szyfrowany czat taktyczny, po kontrolę zużycia amunicji i paliwa. W czołgach K2GF system został już zintegrowany z czujnikami oraz elektroniką pojazdu.
SAFE sfinansuje kolejną generację wojskowej AI
Największe inwestycje dopiero nadchodzą. Ministerstwo Obrony Narodowej planuje przeznaczyć około 5,1 mld zł z unijnego programu SAFE na technologie związane z cyberbezpieczeństwem, sztuczną inteligencją i walką radioelektroniczną. To około 3 proc. całej polskiej puli środków.
Jednym z priorytetów będzie zakup superkomputerów przeznaczonych do trenowania własnych modeli AI. Dzięki temu wojsko zyska możliwość rozwijania zaawansowanych algorytmów we własnej infrastrukturze, bez konieczności korzystania z komercyjnych centrów danych.
Zakupy z programu SAFE to dla Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni bardzo konkretne wzmocnienie zdolności operacyjnych w trzech kluczowych obszarach: cyber, IT i krypto. W ramach tego etapu podpisano dwanaście umów, które nie są zwykłym zakupem sprzętu. To budowanie spójnego ekosystemu zdolności od wymiany informacji, przez nowoczesną kryptologię, po sztuczną inteligencję, mobilne serwerownie i sieci 5G.
Po pierwsze wzmacniamy bezpieczeństwo informacji i komunikacji wojskowej. Pozyskiwane rozwiązania kryptograficzne, w tym technologie post-kwantowe mają zabezpieczyć siły zbrojne przed obecnymi, ale również przyszłymi zagrożeniami. Po drugie zwiększamy mobilność działania. Mobilne laboratoria cyberbezpieczeństwa, mobilne centra zarządzania kryptografią oraz modułowe serwerownie kontenerowe pozwalają prowadzić działania nie tylko w stałej lokalizacji, ale również tam, gdzie wymagać będzie tego sytuacja operacyjna. Po trzecie inwestujemy w sztuczną inteligencję i analizę danych. Dzięki temu budujemy zdolności do szybkiego wykrywania zagrożeń, lepszego zrozumienia sytuacji operacyjnej i skuteczniejszego wspierania procesu decyzyjnego - podsumował zawarte umowy gen. dyw. Karol Molenda, dowódca Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni.
Dziennikarz Spider's Web. Specjalizuje się w tematyce militariów i obronności. Pisze również o nauce - głownie o kosmosie. Jest pasjonatem lotnictwa, broni pancernej i miłośnikiem symulatorów. Interesuje się historią konfliktów oraz Chin i Wietnamu w XX wieku. Dziennikarzem jest od 1998 roku. Pracował w Super Expressie, Gazecie Wyborczej, Purepc. Jest autorem trzech książek poświęconych wojnie w Wietnamie. Prywatnie interesuje się również fizyką, grami, kotami i kolarstwem górskim.