Widzisz reklamę - oszustwo? Oto jak ją zgłosić przez ScamWatch Rafała Brzoski

Narzędzie stworzone z inicjatywy Rafała Brzoski pozwala przesłać podejrzaną reklamę do weryfikacji. Każde zgłoszenie ma następnie przejść moderację i analizę wspieraną przez ekspertów Rafał Brzoska Foundation oraz AI, a po przyjęciu uruchamiany jest licznik mierzący, jak długo reklama pozostaje dostępna. Zweryfikowany materiał ma później trafić do platformy, na której wyświetlono reklamę.

Poniżej wyjaśniamy krok po kroku, jak skorzystać ze ScamWatch - niezależnie od tego czy jesteś na telefonie, tablecie czy komputerze. Ważna zasada: do zgłoszenia wybierasz dokładnie jeden dowód – albo zrzut ekranu, albo link/kod osadzenia reklamy. Nie należy przesyłać obu naraz.

ScamWatch służy do zgłaszania podejrzanych reklam, czyli materiałów, które mogą prowadzić do oszustwa lub wprowadzać odbiorców w błąd. Serwis na obecnym etapie przyjmuje zgłoszenia dotyczące reklam wyświetlanych na Facebooku i Instagramie. W przyszłości ScamWatch ma umożliwić zgłaszanie także reklam wyświetlanych na Google, YouTube, TikTok oraz X

Z narzędzia warto skorzystać między innymi wtedy, gdy reklama:

ScamWatch nie jest jednak narzędziem, które samodzielnie usuwa reklamę z Facebooka czy Instagrama. Jego zadaniem jest zebranie i udokumentowanie zgłoszenia, analiza materiału oraz przekazanie zweryfikowanych informacji platformie. Jednym z celów inicjatywy jest także mierzenie czasu, przez jaki zgłoszona reklama nadal pozostaje aktywna.

Przejdź na stronę 150proc.pl/scamwatch#zglos. Po jej otwarciu zobaczysz cztery etapy: Platforma, Dowód, Szczegóły i Kontakt.

Najpierw wskaż miejsce, w którym widzisz podejrzaną reklamę. Obecnie do wyboru są Facebook i Instagram. Po zaznaczeniu właściwej platformy naciśnij przycisk "Dalej".

Drugi etap jest szczególnie ważny. ScamWatch wymaga wybrania dokładnie jednego sposobu udokumentowania reklamy.

Możesz przekazać:

Aby zdobyć link lub kod do osadzenia reklamy na Facebooku lub Instagramie, wykonaj następujące czynności:

Formularz wyraźnie prosi, aby na screenie znalazła się cała reklama – nazwa profilu, jej treść oraz przycisk muszą być widoczne. Przed wykonaniem zrzutu nie przewijaj więc reklamy tak, aby część tych elementów zniknęła z ekranu.

Na Androidzie najczęściej wykonasz zrzut ekranu, naciskając jednocześnie:

W wielu telefonach działa też gest przesunięcia trzema palcami po ekranie, ale zależy on od producenta i ustawień urządzenia.

Na iPhonie z Face ID naciśnij jednocześnie:

Na starszym iPhonie z przyciskiem Home użyj jednocześnie:

W systemie Windows możesz skorzystać z kilku metod. Najwygodniejsza polega na naciśnięciu klawiszy:

Po wykonaniu zrzut ekranu przejdź dalej w formularzu i dodaj zapisany plik.

Przed wysłaniem sprawdź jeszcze, czy na obrazie nie ma danych osobowych niezwiązanych ze zgłoszeniem - takie informacje należy usunąć albo zasłonić przed przesłaniem materiału.

W kolejnym kroku formularz poprosi o datę obserwacji, czyli dzień, w którym zobaczyłeś podejrzaną reklamę.

Jeżeli zauważyłeś ją dzisiaj, wybierz dzisiejszą datę. Gdy reklamę widziałeś wcześniej, postaraj się wskazać rzeczywisty dzień jej wyświetlenia. Formularz udostępnia również ikonę kalendarza, która pozwala wybrać odpowiednią datę.

Następne pole dotyczy linku w reklamie, czyli adresu strony widocznego w materiale albo adresu, do którego prowadzi przycisk reklamowy. Nie chodzi o kod osadzenia, jeśli wybrałeś go wcześniej jako dowód. W tym miejscu należy podać adres promowanej strony lub odnośnik, na który reklama kieruje użytkownika.

Skopiowanie linku na komputerze zwykle wymaga kliknięcia w pasek adresu i użycia skrótu Ctrl + C. Na Androidzie lub iPhonie możesz przytrzymać palec na widocznym odnośniku i wybrać opcję kopiowania, jeżeli aplikacja ją udostępnia. Nie otwieraj podejrzanej strony tylko po to, aby zdobyć jej adres. Jeżeli link jest już widoczny w reklamie, najlepiej skopiować właśnie ten adres.

W trzeciej sekcji zatytułowanej "Szczegóły" musisz opisać szczegóły samej reklamy.

Pierwszym z nich będzie wybór jednej z ośmiu kategorii:

Wybierz kategorię, która najlepiej opisuje zgłaszany przypadek. Jeżeli reklama łączy kilka podejrzanych elementów, kieruj się jej głównym mechanizmem oszustwa.

Formularz zawiera pole "Nazwa reklamodawcy lub profilu". Wpisz nazwę konta, które emituje reklamę.

Znajdziesz ją zwykle nad treścią sponsorowanego posta, obok zdjęcia profilowego lub nazwy strony. Warto przepisać nazwę dokładnie, wraz z nietypową pisownią, cyframi czy dodatkowymi znakami. Oszuści często tworzą profile łudząco podobne do prawdziwych marek.

Pole "Krótki opis" służy do wyjaśnienia, dlaczego reklama wygląda podejrzanie. Nie musisz pisać długiego elaboratu. Kilka konkretnych zdań będzie bardziej użytecznych niż ogólne stwierdzenie, że „to oszustwo”.

Możesz wskazać:

Dobry opis może wyglądać na przykład tak: "Reklama wykorzystuje wizerunek znanej osoby i zachęca do inwestycji w kryptowaluty. Obiecuje gwarantowany zysk, a link prowadzi do domeny niezwiązanej z produktem przedstawionym w reklamie".

Ostatni etap formularza dotyczy pozostawienia informacji kontaktowych, które uwiarygodnią twoje zgłoszenie i pozwolą ScamWatch na przesłanie informacji zwrotnej.

Pole z imieniem jest oznaczone jako opcjonalne, ale adres e-mail należy podać obowiązkowo. Następnie trzeba potwierdzić zapoznanie się z regulaminem oraz zasadami przetwarzania danych osobowych, zaznaczając oba wymagane pola.

Na końcu formularz wyświetla zabezpieczenie antybotowe. Po jego pomyślnym przejściu przycisk "Zgłoś reklamę” pozwoli wysłać zgłoszenie.

Poprawnie wypełnione zgłoszenie trafia do rejestru ze statusem „w trakcie weryfikacji”. Każdy przypadek zostanie zweryfikowany przez moderatorów, a następnie przejdzie analizę wspieraną przez ekspertów Rafał Brzoska Foundation i narzędzia AI. Organizatorzy chcą badać nie tylko pojedynczą reklamę, lecz także jej możliwe związki z innymi kampaniami oraz czas reakcji platformy.

ScamWatch ma więc pełnić podwójną funkcję: ułatwiać zgłaszanie podejrzanych reklam i tworzyć dokumentację pokazującą, jak długo po zgłoszeniu szkodliwe materiały pozostają dostępne. Publiczny rejestr ma pozwolić śledzić status zgłoszeń i czas aktywności reklam.