Dziecko w sieci: realne zagrożenia, o których nie wiedzą nawet zaawansowani rodzice. Przewodnik bezpieczeństwa na 2026

Kupujesz dziecku smartfon, uczysz je zasad korzystania z niego, wpajasz mu zasady bezpieczeństwa. Następnie instalujesz aplikację do kontroli rodzicielskiej, blokujesz programy, które uważasz za niebezpieczne, ustawiasz limity korzystania z urządzenia i instalujesz program antywirusowy. Czujesz, że masz wszystko pod kontrolą, że twoje dziecko jest bezpieczne w sieci. Nic bardziej mylnego, bo myślisz utartymi schematami. Sam się na tym łapałem, a przecież korzystam z internetu już tak długo, że we własnym mniemaniu wiem wszystko o zagrożeniach w sieci. Tymczasem pierwsze pojawiają się już na samym początku wejścia dziecka w świat online.

Współczesne dziecko korzysta z kilku/kilkunastu kont w aplikacjach - od tak niewinnych jak chmura do zdjęć, komunikatory czy dziennik elektroniczny, po bardziej wyspecjalizowane konta do gier czy platform edukacyjnych. Zanim dziecko skończy podstawówkę, to już posiada kilkanaście kont połączonych z usługami sieciowymi. Dzieci nie przywiązują wagi do haseł, do weryfikacji dwuetapowej, a to błąd, bo ich dane są atrakcyjne dla cyberprzestępców.

W przeciwieństwie do danych dorosłych dziecięce konta są rzadziej monitorowane pod kątem nadużyć, a nieuprawniony dostęp może być przez długi czas nieujawniony. Informacje pozyskane teraz mogą zostać wykorzystane dopiero za kilka lat i przez ten okres nikt nie domyśla się, że doszło do wycieku. Statystyki potwierdzają niepokojący trend. Amerykańska Federalna Komisja Handlu (FTC) wskazuje, że w latach 2021–2024 liczba przypadków kradzieży tożsamości dzieci wzrosła o 40 proc.

Kradzież tożsamości dzieci nie zawsze ma wymiar finansowy, często wykorzystywana jest do innych celów. Skutki mogą być długofalowe i mogą obejmować m.in:

Po czym poznać, że mogło dojść do przejęcia danych lub konta? Dziecko może doświadczyć problemów z logowaniem, nieautoryzowanych zakupów, znikających przedmiotów w grach, a także może dowiedzieć się od znajomych o podejrzanych wiadomościach wysyłanych z profilu dziecka.

Dzieci spędzają więcej czasu online, zakładają nowe konta, grają w nowe gry, a także częściej komunikują się z nieznajomymi osobami. Przesyłają zdjęcie z wakacji, chwalą się aktywnością w grach czy też korzystają z mediów społecznościowych, za pomocą których informują o swoich zainteresowaniach, miejscach w których przebywali, czy o znajomych. Te aktywności to kopalnia danych, które mogą zostać przejęte przez cyberprzestępców.

Rozwój sztucznej inteligencji sprawił, że w dzisiejszych czasach łatwiej jest przygotować wiarygodne oszustwo, którego ofiarą padną dzieci. Fałszywe wiadomości przesyłane dzieciom są często obrabiane w narzędziach AI, dzięki czemu brzmią naturalnie i niewinnie.

Jak ograniczyć ryzyko związane z ochroną danych?

Upowszechnienie się sztucznej inteligencji na zawsze zmieniło sposób korzystania z internetu. Widzę to po swoim dziecku, które zamiast wyszukiwać informacji w przeglądarce, woli pytać jednego z asystentów i traktować go jako wyrocznię. Według NASK aż 70 proc. nastolatków korzysta z AI, a co dziesiąty robi to codziennie. Obok pomocy w nauce sztuczna inteligencja zaczyna pełnić funkcję doradców, zwłaszcza w tematach, o których dzieci nie chcą rozmawiać z rodzicami. I tu pojawia się problem. Sztuczna inteligencja to nie tylko pomoc, ale również realne zagrożenia.

Blisko co piąty nastolatek szuka porad w codziennych sprawach, ponad 10 proc. porusza tematy, których nie poruszają z dorosłymi. Blisko jedna trzecia dzieci woli rozmawiać z AI niż z drugim człowiekiem. To poważny problem, który wymyka się rodzicom.

Zapytacie, a jakie jest ryzyko związane z AI? Dzieci nie rozwijają relacji z drugim człowiekiem, co wpływa na ich rozwój emocjonalny i społeczny. Budowanie relacji z chatbotem odbywa się kosztem rówieśników. Nasi podopieczni nie mają również odpowiedniego krytycyzmu. Algorytmy AI są tak zbudowane, że potakują rozmówcy, wpisują się w jego oczekiwania. To poważny problem, bo potrafią wzmocnić niepożądane stany, np. zaburzenia odżywiania. Dochodzi do pewnego dysonansu - rodzice mówią jedno, AI co innego, a dziecko podświadomie kieruje się w stronę tego, kto się z nim zgadza.

Osobną kwestią jest prywatność, która wbrew pozorom nie jest całkowita. Zapytania wpisane w chatbota często są zatrzymywane w pamięci, co może być niebezpieczne w przypadku przechwycenia haseł. Sztuczna inteligencja potrafi również przekazywać zmyślone zdarzenia i cytaty jako prawdę objawioną. Młodzi ludzie mają problem z rozpoznaniem dezinformacji. Nie można zapomnieć również o tym, że dzieci mogą uzyskać dostęp do niebezpiecznych i szkodliwych treści:

Jak rozpoznać, że coś się dzieje? Musicie zwrócić uwagę na kilka kwestii:

Te sygnały powinny was zaniepokoić jako rodziców, bo niosą za sobą ryzyko tego, że dziecko ma problem z oddzieleniem rzeczywistości od treści wygenerowanych przez AI.

Może zabrzmi to banalnie, ale trzeba rozmawiać. Nie zmienicie świata i nie sprawicie, że dzieci przestaną korzystać ze sztucznej inteligencji, bo to nierealne. Rozmowa z dzieckiem pomoże mu odnaleźć się w nowej rzeczywistości. Przy czym pamiętajcie, że do rozmowy trzeba się przygotować, żeby mieć argumenty, a nie emocje, bo inaczej dziecko się nie posłucha.

To rodzice stoją na pierwszej linii frontu i to oni muszą przekazać dzieciom najważniejsze zasady korzystania z internetu. Na pewno mówiliście swoim dzieciom o niebezpiecznych treściach, o tym, żeby nie odwiedzać niektórych stron, ale to właśnie zagrożenia wymienione w artykule są pomijane, bo nie są wyrażone wprost.

A jak poprawić bezpieczeństwo dzieci w sieci? Rozmowy to jedno, ale warto też zainstalować dodatkowe oprogramowanie, które proaktywnie będzie bronić je przed zagrożeniami. Przykładem takiego typu rozwiązania jest ESET, którego pakiet rozwiązuje potencjalne problemy. A na stronie ESET znajdziecie szereg porad dla rodziców jak rozmawiać z dziećmi, żeby uczulić je na kwestie bezpieczeństwa.