Polska zbuduje laserową dzidę. To ma być pogromca dronów

Polska konsekwentnie zwiększa inwestycje w krajowe technologie wojskowe. Tym razem chodzi nie o zakup gotowego sprzętu za granicą, lecz o finansowanie rozwiązań, które powstaną w polskich laboratoriach i zakładach przemysłowych.

W ramach programu PERUN podpisano kolejne umowy na realizację projektów badawczo-rozwojowych o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa państwa.

Program PERUN to wspólna inicjatywa Ministerstwa Obrony Narodowej, Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. Jego celem jest stworzenie w Polsce nowoczesnych technologii, które w przyszłości będą mogły trafić na wyposażenie Wojska Polskiego. Łączny budżet programu wynosi 753 mln zł, a finansowanie otrzyma 29 projektów realizowanych przez polskie uczelnie, instytuty badawcze i przedsiębiorstwa.

W czwartek w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie podpisano następnych 14 umów dotyczących projektów wybranych do realizacji w ramach programu PERUN.

Zakres projektów jest bardzo szeroki. Obejmuje rozwój sztucznej inteligencji wykorzystywanej na polu walki, systemów bezzałogowych, cyberbezpieczeństwa, technologii kosmicznych, nowoczesnych środków ochrony żołnierzy oraz rozwiązań dla medycyny pola walki. Wszystkie przedsięwzięcia mają jeden wspólny cel - stworzenie technologii opracowanych w Polsce, które w przyszłości będą mogły zostać wdrożone do Sił Zbrojnych RP.

Jednym z najciekawszych przedsięwzięć realizowanych w ramach programu jest projekt ASBL, czyli Autonomicznego Systemu Broni Laserowej do ochrony obiektów wojskowych i infrastruktury krytycznej przed bezzałogowcami.

Za jego realizację odpowiada konsorcjum, którego liderem jest Wojskowa Akademia Techniczna. W skład zespołu weszły również PIT-RADWAR S.A., Politechnika Warszawska oraz Centrum Rozwojowo-Wdrożeniowe Telesystem-Mesko.

Celem projektu jest opracowanie systemu zdolnego do samodzielnego wykrywania, śledzenia i neutralizowania dronów z wykorzystaniem wiązki laserowej. Rozwiązanie ma działać w sposób zautomatyzowany, ograniczając udział operatora do nadzoru nad pracą całego systemu. Zasięg lasera ma wynosić 1,5 km.

To odpowiedź na jedno z największych wyzwań współczesnego pola walki. Niewielkie bezzałogowce stały się tanim i skutecznym środkiem prowadzenia rozpoznania oraz ataków. Wojna w Ukrainie pokazała, że nawet komercyjne drony mogą stanowić poważne zagrożenie dla żołnierzy, pojazdów wojskowych, magazynów amunicji czy infrastruktury energetycznej.

Tradycyjne systemy przeciwlotnicze często okazują się zbyt kosztowne w użyciu przeciwko tanim celom, dlatego wiele państw inwestuje obecnie w broń energetyczną.

Lasery bojowe przez wiele lat pozostawały technologią eksperymentalną, jednak rozwój źródeł zasilania, elektroniki i systemów kierowania ogniem sprawił, że coraz częściej trafiają do praktycznych zastosowań wojskowych. Obecnie największe programy prowadzą Stany Zjednoczone, Izrael, Wielka Brytania, Niemcy, Francja, Chiny oraz Korea Południowa.

Amerykańska armia testuje lasery montowane na pojazdach wojskowych oraz okrętach marynarki wojennej. Ich zadaniem jest niszczenie dronów, pocisków moździerzowych i rakiet krótkiego zasięgu. Z kolei Izrael rozwija system Iron Beam, który ma uzupełniać słynną Żelazną Kopułę i przejmować zwalczanie najtańszych zagrożeń powietrznych.

W Europie intensywne prace prowadzą między innymi Niemcy. Tamtejsze przedsiębiorstwa z powodzeniem testowały lasery zdolne do zwalczania bezzałogowców z pokładów okrętów wojennych. Równolegle podobne technologie rozwijają również Wielka Brytania oraz Francja, które widzą w nich sposób na ograniczenie kosztów obrony przeciwlotniczej.

Polski projekt wpisuje się więc w światowy trend budowy systemów obrony wykorzystujących energię skierowaną zamiast klasycznej amunicji.

W przeciwieństwie do klasycznych dział czy wyrzutni rakiet broń laserowa nie wystrzeliwuje pocisku. Niszczenie celu odbywa się poprzez skierowanie na niego skoncentrowanej wiązki światła o bardzo dużej energii.

Po wykryciu drona system musi bardzo precyzyjnie śledzić jego ruch. Następnie laser przez ułamek sekundy lub kilka sekund skupia energię na jednym punkcie konstrukcji bezzałogowca. Powoduje to gwałtowny wzrost temperatury, uszkodzenie elementów konstrukcyjnych, elektroniki, napędu lub akumulatorów. W efekcie dron traci możliwość dalszego lotu.

Największym wyzwaniem pozostaje utrzymanie wiązki dokładnie na poruszającym się celu. Wymaga to niezwykle szybkich komputerów, zaawansowanych czujników optycznych oraz systemów stabilizacji, które potrafią kompensować drgania i ruch platformy.

Rosnące zainteresowanie bronią laserową wynika przede wszystkim z ekonomii i skuteczności. Koszt pojedynczego użycia lasera jest nieporównywalnie niższy niż odpalenie rakiety przeciwlotniczej, która może kosztować setki tysięcy lub nawet miliony złotych. Energia elektryczna potrzebna do wygenerowania wiązki kosztuje zaledwie ułamek tej kwoty, strzał z lasera liczony jest w kilku złotych.

Laser porusza się z prędkością światła, dlatego praktycznie nie istnieje czas dolotu do celu. Ułatwia to zwalczanie niewielkich i bardzo szybkich obiektów, szczególnie dronów operujących na krótkich dystansach.

Istotną zaletą jest także możliwość prowadzenia wielu kolejnych przechwyceń bez konieczności uzupełniania zapasu amunicji. Dopóki system dysponuje odpowiednim źródłem energii, może kontynuować działanie. To szczególnie ważne podczas zmasowanych ataków rojów bezzałogowców, które stają się coraz częstszym elementem współczesnych konfliktów.

Broń laserowa ma również wysoką precyzję. Operator może oddziaływać na konkretny element celu, ograniczając ryzyko uszkodzenia obiektów znajdujących się w pobliżu. W przypadku ochrony baz wojskowych, lotnisk czy infrastruktury krytycznej może to mieć duże znaczenie.

Nie oznacza to jednak, że lasery zastąpią klasyczne systemy przeciwlotnicze. Ich skuteczność zależy od warunków atmosferycznych, takich jak mgła, intensywny deszcz czy gęste zadymienie, które osłabiają wiązkę. Z tego powodu specjaliści traktują je jako uzupełnienie istniejących systemów rakietowych i artyleryjskich, a nie ich następców.

Program PERUN pokazuje, że Polska coraz większy nacisk kładzie na rozwój własnych kompetencji technologicznych. Opracowanie nowoczesnych systemów przez krajowe uczelnie i przedsiębiorstwa oznacza nie tylko możliwość wyposażenia Wojska Polskiego w nowy sprzęt, ale również budowę kompetencji, które w przyszłości mogą znaleźć zastosowanie w kolejnych projektach wojskowych i cywilnych.

Jeżeli projekt ASBL zakończy się powodzeniem, Polska dołączy do grona państw rozwijających własne systemy laserowe przeznaczone do ochrony baz wojskowych i infrastruktury krytycznej. Właśnie takie rozwiązania mogą w nadchodzących latach stać się jednym z podstawowych elementów nowoczesnej obrony przeciwlotniczej krótkiego zasięgu.