Szykujcie koce i listę życzeń. Przed nami najlepszy deszcz meteorów od lat

Jeśli pogoda dopisze, wielu obserwatorów będzie mogło zobaczyć nawet kilkadziesiąt "spadających gwiazd" w ciągu jednej godziny. W rzeczywistości nie są to jednak gwiazdy, lecz drobiny kosmicznego pyłu wpadające do atmosfery Ziemi z ogromną prędkością.

Rój Perseidów jest aktywny od 17 lipca do 24 sierpnia, jednak największą liczbę meteorów można zobaczyć podczas jego maksimum. W tym roku przypada ono na noc z 12 na 13 sierpnia, a także częściowo na kolejną noc.

To właśnie wtedy Ziemia przecina najgęstszą część strumienia pyłu pozostawionego przez kometę 109P/Swift-Tuttle. W idealnych warunkach można dostrzec od 50 do nawet 100 meteorów na godzinę. W praktyce liczba widocznych zjawisk będzie zależać od miejsca obserwacji, przejrzystości powietrza oraz stopnia zanieczyszczenia światłem.

Dla mieszkańców Polski dobra wiadomość jest taka, że maksimum przypada na okres wakacyjny, kiedy noce są już wyraźnie ciemniejsze niż w czerwcu, a jednocześnie temperatury zwykle pozwalają na wielogodzinne obserwacje bez konieczności znoszenia zimowego chłodu.

Największym wrogiem obserwatorów meteorów bardzo często okazuje się... Księżyc. Jasna tarcza skutecznie rozświetla niebo i sprawia, że słabsze meteory po prostu giną w jego blasku.

W sierpniu 2026 r. sytuacja wygląda jednak znacznie korzystniej. Nów Księżyca przypada 12 sierpnia, czyli dokładnie w czasie maksimum Perseidów. Oznacza to ciemne niebo przez całą noc i możliwość dostrzeżenia również słabszych meteorów, które podczas pełni byłyby niewidoczne.

Tak korzystne zgranie fazy Księżyca z maksimum Perseidów zdarza się stosunkowo rzadko. Ostatni raz równie dobre warunki wystąpiły w 2018 r.

Choć zwyczajowo mówi się o "spadających gwiazdach", z gwiazdami nie mają one nic wspólnego.

Perseidy powstają, gdy Ziemia każdego roku przecina orbitę komety 109P/Swift-Tuttle, jednego z największych obiektów okresowo odwiedzających wewnętrzną część Układu Słonecznego. Sama kometa ma około 26 km średnicy i podczas swoich przelotów pozostawia za sobą ogromne ilości pyłu oraz niewielkich skalnych okruchów.

Kiedy te drobiny wpadają do atmosfery naszej planety z prędkością przekraczającą 200 tys. km/h, gwałtownie sprężają powietrze przed sobą. To właśnie rozgrzane do bardzo wysokiej temperatury gazy świecą na niebie, tworząc charakterystyczne jasne smugi. W większości przypadków sam meteoroid całkowicie spala się na wysokości około 80 - 120 km nad powierzchnią Ziemi.

Perseidy słyną z wyjątkowo jasnych meteorów pozostawiających długie, efektowne ślady świetlne. Wynika to zarówno z dużej prędkości cząstek, jak i ich właściwości fizycznych.

Do obserwacji Perseidów nie jest potrzebny teleskop ani lornetka. Wręcz przeciwnie – sprzęt optyczny ogranicza pole widzenia i utrudnia dostrzeżenie meteorów pojawiających się w różnych częściach nieba.

Najlepiej znaleźć miejsce oddalone od miejskich świateł. Im ciemniejsze otoczenie, tym większa szansa na zauważenie nawet słabszych zjawisk. W Polsce świetnie sprawdzają się tereny wiejskie, plaże nad Bałtykiem, pola, łąki czy obszary parków krajobrazowych. Warto unikać bezpośredniego światła latarni, samochodów oraz ekranów telefonów, ponieważ wzrok potrzebuje około 20–30 minut, aby w pełni przystosować się do ciemności.

Dobrym pomysłem jest zabranie leżaka turystycznego lub koca. Obserwacje mogą trwać kilka godzin, dlatego wygodna pozycja szybko okazuje się ważniejsza niż jakikolwiek sprzęt astronomiczny.

Choć pierwsze meteory można zauważyć już wieczorem, najlepsze warunki pojawiają się dopiero po północy.

Radiant Perseidów, czyli punkt, z którego pozornie wybiegają meteory, znajduje się w gwiazdozbiorze Perseusza. Dla obserwatorów w Polsce konstelacja ta wznosi się nad północno-wschodnim horyzontem późnym wieczorem, a z każdą godziną znajduje się coraz wyżej.

Najwięcej meteorów można zobaczyć między godziną 1.00 a świtem. Wtedy Perseusz znajduje się wysoko nad horyzontem, dzięki czemu większa część roju staje się widoczna z naszego kraju.

Nie trzeba jednak nieustannie wpatrywać się w sam gwiazdozbiór. Meteory mogą pojawiać się praktycznie na całym niebie. Najlepiej objąć wzrokiem możliwie szeroki fragment sklepienia i po prostu cierpliwie obserwować.

Jednym z największych problemów współczesnych obserwacji astronomicznych jest zanieczyszczenie światłem. Coraz większa liczba lamp LED sprawia, że nawet kilkadziesiąt kilometrów od dużych miast niebo pozostaje wyraźnie rozjaśnione.

Jeżeli ktoś chce zobaczyć maksimum możliwości Perseidów, warto rozważyć wyjazd poza aglomeracje. W Polsce szczególnie dobre warunki panują m.in. w Bieszczadach, na Mazurach, w części Pomorza, na Suwalszczyźnie czy w rejonach objętych ochroną ciemnego nieba.

Nawet kilkunastokilometrowa podróż poza granice miasta potrafi diametralnie poprawić liczbę widocznych meteorów.

Perseidy od lat pozostają najpopularniejszym rojem meteorów obserwowanym z Polski. Trudno się temu dziwić. Ich maksimum przypada w środku wakacji, nie wymagają specjalistycznego sprzętu, a w sprzyjających warunkach potrafią dostarczyć widowiska, którego nie da się porównać z żadnym pokazem sztucznych fajerwerków.

Tegoroczne maksimum zapowiada się szczególnie korzystnie. Ciemne niebo związane z nowiem Księżyca znacząco zwiększy liczbę dostrzegalnych meteorów, a jeśli pogoda okaże się łaskawa, noc z 12 na 13 sierpnia może być najlepszym momentem na obserwację Perseidów od wielu lat. Wystarczy znaleźć ciemne miejsce z dala od miejskich świateł, dać oczom czas na przyzwyczajenie się do ciemności i uzbroić się w cierpliwość.

W zamian niebo może pokazać spektakl, który przypomina, że nawet niewielkie okruchy pozostawione przez kometę potrafią stworzyć jedno z najbardziej widowiskowych zjawisk astronomicznych dostępnych gołym okiem.