Miliony Polaków dostaną nowe liczniki prądu. Co się zmieni?

Nowoczesne liczniki zdalnego odczytu działają zupełnie inaczej niż tradycyjne urządzenia pomiarowe. Nie trzeba już czekać na wizytę inkasenta ani samodzielnie podawać stanu licznika. Dane o zużyciu energii są automatycznie przesyłane do operatora sieci.

Jedną z ciekawszych funkcji nowych urządzeń jest mechanizm określany jako Last Gasp. W przypadku zaniku napięcia licznik wysyła informację o tym zdarzeniu. Dzięki temu operator szybciej może zlokalizować awarię i wysłać ekipę naprawczą.

Nowa generacja liczników zdalnego odczytu została wyposażona w szereg zaawansowanych funkcji zwiększających bezpieczeństwo, niezawodność i komfort użytkowania. Urządzenia umożliwiają automatyczne przesyłanie danych pomiarowych, zdarzeń i alarmów za pośrednictwem systemu Push. Dodatkowo funkcja Last Gasp pozwala na skuteczniejsze informowanie o zanikach napięcia i zakłóceniach w pracy sieci – powiedziała Bogumiła Strzelecka, wiceprezes Enei Operator ds. infrastruktury sieciowej.

To oznacza, że licznik staje się nie tylko urządzeniem rozliczeniowym, ale również elementem systemu monitorowania bezpieczeństwa energetycznego.

Liczniki posiadają także dwa wyjścia przekaźnikowe, które mogą służyć do sterowania wybranymi urządzeniami odbiorcy. Rozbudowana pamięć urządzenia umożliwia przechowywanie 15-minutowych profili zużycia energii przez co najmniej 180 dni.

Nowe urządzenia mają również funkcje, które mogą pomóc w wykrywaniu problemów po stronie odbiorcy. Liczniki zostały wyposażone w dodatkowy układ pomiarowy w przewodzie neutralnym. Pozwala on zauważyć nieprawidłowości mogące wskazywać między innymi na uszkodzenia przewodów albo problemy z instalacją ochronną.

LZO Enei Operator wykorzystują technologie komunikacyjne LTE Cat-M1 i NB-IoT, czyli rozwiązania stworzone specjalnie dla urządzeń Internetu Rzeczy oraz rozwiązanie z kartą eSIM, które zwiększa elastyczność i niezawodność komunikacji. Za ochronę danych odpowiadają zaawansowane mechanizmy cyberbezpieczeństwa, w tym certyfikaty cyfrowe oraz nowoczesne algorytmy kryptograficzne.

Jedną z największych zmian dla odbiorców jest ilość informacji, jakie mogą uzyskać dzięki inteligentnym licznikom. Urządzenia zapisują profile zużycia energii w 15-minutowych odstępach i przechowują takie dane przez co najmniej 180 dni.

Dzięki temu można sprawdzić nie tylko, ile energii zużył dom lub firma w całym miesiącu, ale także kiedy występowało największe zapotrzebowanie. To może pomóc w znalezieniu urządzeń, które odpowiadają za wysokie rachunki, albo przesunięciu części zużycia na godziny, gdy energia jest tańsza.

Dla gospodarstwa domowego może to oznaczać na przykład możliwość sprawdzenia, czy największe zużycie generuje ogrzewanie, bojler, klimatyzacja czy urządzenia pozostawione w trybie czuwania. Dla przedsiębiorstw takie dane mogą być jeszcze bardziej wartościowe, ponieważ pozwalają lepiej kontrolować koszty działalności.

Same liczniki to jednak tylko jedna część systemu. Enea Operator rozwija również Portal Odbiorcy, który pozwala użytkownikom samodzielnie analizować dane pomiarowe.

Po zalogowaniu można sprawdzić aktualne wskazania licznika, historię zużycia oraz ilość energii pobranej i oddanej do sieci. Jest to szczególnie interesujące dla osób posiadających panele fotowoltaiczne, ponieważ mogą one obserwować nie tylko pobór energii, ale również jej przekazywanie do sieci.

Portal umożliwia analizowanie zużycia w różnych okresach, także z dokładnością do 15 minut. Użytkownik może porównywać kolejne miesiące, sprawdzać trendy i szukać miejsc, gdzie możliwe są oszczędności.

Enea Operator nie jest jedyną firmą, która przeprowadza taką cyfrową zmianę. Inteligentne liczniki energii elektrycznej wdrażają również pozostali najwięksi operatorzy sieci dystrybucyjnych w Polsce, między innymi Energa Operator oraz Tauron Dystrybucja. To część ogólnopolskiego programu modernizacji energetyki, którego celem jest wyposażenie wszystkich odbiorców w liczniki zdalnego odczytu.

W przypadku Tauron Dystrybucji wymiana liczników trwa już na dużą skalę. Operator rozpoczął masową instalację urządzeń zdalnego odczytu w 2024 r., a zgodnie z harmonogramem do końca 2030 r. wszystkie punkty poboru energii obsługiwane przez spółkę mają korzystać z inteligentnych liczników. Oznacza to miliony gospodarstw domowych i firm, które stopniowo będą przechodzić na nowy sposób pomiaru energii.

Podobny proces trwa u innych operatorów, w tym Energi Operator. Nowe liczniki mają przygotować sieć na zmiany zachodzące w energetyce: rozwój fotowoltaiki, magazynów energii, samochodów elektrycznych oraz większą zmienność produkcji z odnawialnych źródeł. Docelowo, zgodnie z przepisami, do 4 lipca 2031 r. wszyscy odbiorcy energii elektrycznej w Polsce powinni mieć zainstalowane liczniki zdalnego odczytu.

Dla zwykłego użytkownika oznacza to przede wszystkim koniec ręcznego podawania wskazań licznika i dokładniejsze rozliczenia. Dla operatorów jest to natomiast fundament budowy tak zwanej inteligentnej sieci energetycznej, która pozwoli szybciej wykrywać awarie, lepiej zarządzać przepływem energii i reagować na rosnące obciążenie systemu.