Tworzą w Polsce komunikację na wypadek apokalipsy. Nie potrzeba internetu ani operatora

Co by się stało, gdyby nagle przestały działać sieci komórkowe? Awaria infrastruktury, powódź, wielka burza, cyberatak albo wojna, czy nawet apokalipsa zombie mogłyby odciąć miliony ludzi od podstawowego narzędzia komunikacji.

Właśnie na takie sytuacje powstają alternatywne sieci radiowe, które nie potrzebują ani operatora GSM, ani internetu. Jedną z nich rozwija społeczność MeshCore Polska, która buduje zdecentralizowaną sieć komunikacji działającą nawet tam, gdzie klasyczna łączność zawodzi.

Technologia stojąca za MeshCore jest bardzo praktyczna. To amatorska sieć oparta na standardzie LoRa, która pozwala przesyłać krótkie wiadomości pomiędzy urządzeniami znajdującymi się w jej zasięgu. Nie wymaga serwerów dużej firmy, kart SIM ani dostępu do sieci. Użytkownicy sami tworzą infrastrukturę, ustawiając kolejne urządzenia pełniące funkcję węzłów komunikacyjnych.

MeshCore to zdecentralizowany system komunikacji typu mesh, czyli sieć kratowa, w której poszczególne urządzenia mogą przekazywać sobie nawzajem informacje. W tradycyjnej telefonii komórkowej użytkownik łączy się ze stacją bazową operatora, a ta kieruje komunikację dalej. W przypadku MeshCore nie ma jednego centrum zarządzania. Każdy uczestnik sieci może stać się częścią infrastruktury.

Sercem systemu jest technologia LoRa (Long Range), czyli sposób bezprzewodowej transmisji danych zaprojektowany przede wszystkim do przesyłania niewielkich ilości informacji na duże odległości. LoRa nie służy do oglądania filmów czy prowadzenia rozmów głosowych, ale świetnie sprawdza się do wysyłania krótkich wiadomości tekstowych, lokalizacji czy prostych komunikatów.

Urządzenia MeshCore komunikują się ze sobą drogą radiową. Jeśli jeden użytkownik znajduje się poza bezpośrednim zasięgiem drugiego, wiadomość może zostać przekazana przez kolejne węzły sieci. Dzięki temu zasięg całego systemu może rosnąć wraz z liczbą użytkowników.

To właśnie odróżnia MeshCore od zwykłego radiotelefonu. W klasycznym radiu dwie osoby muszą znajdować się w zasięgu wzajemnej transmisji. W sieci mesh wiadomość może przeskakiwać przez kolejne urządzenia, aż dotrze do odbiorcy.

Największą zaletą MeshCore jest niezależność. W przypadku dużych awarii sieci komórkowe mogą przestać działać z powodu przeciążenia, uszkodzenia stacji bazowych albo braku zasilania. Tymczasem pojedynczy węzeł LoRa może działać przez wiele miesięcy, korzystając z energooszczędnych układów, paneli słonecznych i akumulatorów.

To sprawia, że podobne rozwiązania interesują nie tylko entuzjastów technologii, ale także osoby zajmujące się bezpieczeństwem, turystyką czy organizacją wydarzeń w miejscach bez dobrego zasięgu. W górach, na dużych imprezach plenerowych, podczas wypraw albo sytuacji kryzysowych niezależna sieć komunikacji może okazać się przydatnym narzędziem.

Oczywiście MeshCore nie jest zamiennikiem internetu ani telefonu komórkowego. Przepustowość takiej sieci jest niewielka, a przesyłanie dużych plików czy prowadzenie rozmów nie jest jej zadaniem. Jej rolą jest zapewnienie podstawowej wymiany informacji wtedy, gdy inne systemy przestają działać.

Wejście do świata MeshCore nie wymaga budowania własnego sprzętu od podstaw. Pierwszym krokiem jest zakup tak zwanego companion, czyli niewielkiego urządzenia LoRa, które kosztuje zazwyczaj około 180–220 zł. Łączy się ono ze smartfonem przez Bluetooth, a telefon pełni funkcję wygodnego interfejsu do wysyłania i odbierania wiadomości.

Po stronie użytkownika potrzebna jest aplikacja MeshCore. Polska społeczność przygotowała jej tłumaczenie, dzięki czemu konfiguracja jest znacznie prostsza dla osób, które nie miały wcześniej kontaktu z radiokomunikacją.

Samo przygotowanie urządzenia również nie wymaga specjalistycznej wiedzy. Firmware można wgrać bezpośrednio przez przeglądarkę internetową.

Za rozwojem sieci w Polsce stoi społeczność MeshCore Polska, która skupia użytkowników budujących własne węzły i testujących możliwości tej technologii. Nie chodzi wyłącznie o samo korzystanie z gotowych urządzeń. Członkowie społeczności tworzą lokalną infrastrukturę, ustawiają repeatery i sprawdzają, jak sieć działa w rzeczywistych warunkach.

Repeater to urządzenie, które odbiera wiadomości i przekazuje je dalej, zwiększając zasięg całej sieci.

Społeczność analizuje, gdzie najbardziej potrzebne są nowe punkty. Użytkownicy wymieniają się informacjami o lokalizacji działających węzłów, testują anteny i konfiguracje oraz publikują wyniki rzeczywistych pomiarów zasięgu. Dzięki temu sieć rozwija się oddolnie, podobnie jak kiedyś rozwijały się pierwsze amatorskie sieci radiowe.

Dużą rolę odgrywa także serwer MeshCore Polska na platformie Discord, gdzie spotykają się operatorzy węzłów z różnych regionów kraju. To tam można sprawdzić, czy w danej okolicy działa już jakaś część sieci, a także uzyskać pomoc przy uruchamianiu własnego urządzenia.

Popularność takich projektów pokazuje, że coraz więcej osób zaczyna interesować się niezależnymi sposobami komunikacji. W świecie, w którym większość usług zależy od kilku dużych operatorów i centralnych serwerów, lokalna sieć tworzona przez samych użytkowników może być ciekawym uzupełnieniem istniejącej infrastruktury.

MeshCore nie powstał jednak jako technologia do codziennego zastępowania smartfona. Jego największą wartością jest możliwość działania wtedy, gdy standardowe rozwiązania zawiodą. Krótka wiadomość wysłana przez las, góry albo obszar dotknięty awarią infrastruktury może mieć większe znaczenie niż szybkie łącze internetowe.

Dlatego społeczności takie jak MeshCore Polska rozwijają nie tyle gadżet dla technologicznych entuzjastów, ile alternatywną warstwę komunikacji. Taką, która nie zależy od jednej firmy, jednej anteny czy jednego centrum danych.