Nazwali wieś Bolesławiec, by podrabiać legendę. Chińczycy wykańczają polskie rękodzieło

Ceramika z Bolesławca od lat utrzymuje wysoką jakość dzięki połączeniu długiej, sięgającej średniowiecza tradycji oraz wykorzystaniu lokalnych surowców. Cała produkcja opiera się na naturalnych glinach kamionkowych wydobywanych z dorzecza rzek Bóbr i Kwisa. 

Naczynia te zdobyły uznanie na całym świecie ze względu na dużą trwałość i codzienną funkcjonalność. Ich największym atutem pozostaje unikalne wzornictwo oraz tradycyjna technika stempelkowa. Ręczne nakładanie wzorów powoduje, że każdy talerz czy kubek zyskuje indywidualny charakter, co wyraźnie odróżnia je od fabrycznych, taśmowych wyrobów.

Wysoka cena na półce to bezpośrednia wypadkowa czasochłonnego procesu wytwarzania i rosnących wydatków biznesowych. Formowanie i zdobienie każdego elementu wymaga pracy wykwalifikowanych rzemieślników, których obecnie na rynku brakuje. 

Do tego dochodzą stale rosnące rachunki za energię elektryczną, gaz oraz wyższe ceny materiałów. Popyt, generowany w dużej mierze przez klientów ze Stanów Zjednoczonych, mocno przewyższa moce przerobowe manufaktur, przez co na realizację dużych zamówień trzeba czekać nawet długimi miesiącami.

Branża z Dolnego Śląska mierzy się obecnie z poważnym zagrożeniem ze strony tanich imitacji z Chin. Skala zjawiska jest ogromna, a azjatyccy wytwórcy znaleźli kreatywną lukę prawną. 

Jak tłumaczy na łamach Forbesa Weronika Kalich, współwłaścicielka Ceramiki Kalich, w Azji rzekomo przemianowano jedną z wiosek na „Bolesławiec”. Taki zabieg pozwala tamtejszym firmom legalnie umieszczać na produktach informację o pochodzeniu z tego regionu, co stanowi tarczę przed oskarżeniami o fałszerstwo geograficzne.

Azjatyckie fabryki bez większych oporów mają kopiować cudzą pracę. Przejmują nie tylko charakterystyczne motywy, takie jak pawie oczko czy niebieskie zdobienia, ale zuchwale kradną całe logotypy polskich zakładów. Interwencje w ambasadach i urzędach państwowych rzadko przynoszą jakikolwiek wymierny skutek w zderzeniu z chińskimi przepisami.

Problem ten ma dłuższą historię. Już w 2011 r. bolesławiecka Ceramika Artystyczna straciła kluczowego kontrahenta w USA - potężną sieć QVC. Amerykańscy dystrybutorzy zrezygnowali z polskiego dostawcy na rzecz tańszych odpowiedników z Azji, co doprowadziło wtedy do fali zwolnień w dolnośląskich zakładach.

Arkadiusz Grzesikowski, prezes Zakładów Ceramicznych Bolesławiec, wskazuje na kluczowe różnice produkcyjne. Chińskie fabryki stawiają na masowy druk i szybkie tłoczenie. Brak ręcznej pracy eliminuje kontrolę nad nakładanym wzorem, ale pozwala zbić koszty. 

Rezygnacja z autentycznego rękodzieła to jedno, jednak gorsze wyroby często nie spełniają europejskich norm jakości. Użycie tanich, toksycznych barwników i substancji chemicznych stwarza zagrożenie dla zdrowia przy kontakcie z żywnością.

Mimo że popyt utrzymuje się na wysokim poziomie, a przychody lokalnych firm wciąż idą w dziesiątki milionów złotych, ich rentowność wyraźnie spada. Zyski topnieją pod ciężarem rachunków za prąd i gaz oraz rosnących kosztów pracowniczych. 

Sytuację pogarsza demografia.

W odpowiedzi na te trudności zakłady optymalizują procesy, na przykład wprowadzając pistolety natryskowe do zdobienia wybranych linii asortymentu. Przedsiębiorcy uciekają również... w górę, uderzając w segment premium i celując w świadomego klienta, który szuka autentyczności. 

Jednocześnie trwają starania o ochronę prawną - producenci zabiegają o unijny system ochrony oznaczeń geograficznych oraz wpisanie rzemiosła na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Fakty: tanie imitacje skutecznie drenują portfele klientów poszukujących atrakcyjnego wzoru - i uderzają w rodzimy przemysł. Aby uniknąć pułapki i nie narażać zdrowia, warto zastosować kilka zasad podczas zakupów: