Gdzie właściwie podziała się woda z Marsa?
We wchodzącym w skład "Opowieści o pilocie Pirxie" opowiadaniu "Ananke" Stanisław Lem rozprawia się z legendą Marsa. Z ludzkimi nadziejami na istnienie tam wody, życia, śladów cywilizacji, czy chociażby widzianych przez astronoma Schiaparellego kanałów. We wspomnianym opowiadaniu autor "Solaris" wspomina o "oszustwie" jakiego dopuścił się Mars, każąc nam w to wszystko wierzyć.
Zadziwiająco wiele z Lemowych narzekań, napisanych tak dawno temu, dziś się sprawdza. Co prawda po marsjańskim gruncie nie chodzą buty podobnych Pirxowi pilotów, a jedynie jeżdżą gąsienice wysłanych tam z Ziemi robotów, ale ogólne wrażenie pozostaje takie samo: Mars to pustka, jedynie wskazująca na jakąś ciekawszą przeszłość. Przeszłość, w której, jak się okazuje, posiadał on dość dużo wody.
Większość wody Mars już stracił. Jak to się stało, i jak wyglądały wodne zasoby Marsa dawniej, próbowali określić naukowcy pracujący dla NASA.
Okazało się między innymi, że warunki panujące na Marsie powodują, że spotkać tam wodę możemy w dwóch postaciach. Pierwsza z nich to znajoma nam wszystkim H20, czyli zwykła woda spotykana na przykład w kranie. Drugą postacią, spotykaną również na Marsie, jest HDO - w tej wersji jeden z atomów wodoru zastępowany jest atomem deuteru. Jest to tzw. ciężka woda.
Właściwości fizyczne ciężkiej wody powodują, że łatwiej są "zgubić" przez odparowanie w bardzo rzadkiej atmosferze Marsa, tak aby rozprzestrzeniła się poza atmosferę. Posługując się danymi z teleskopu VLT w Chile, i porównując proporcje zwykłej wody do wody ciężkiej, uczonym udało się zasymulować przeszłość wody na Marsie.
Wyniki były co najmniej intrygujące.
Ilość wody, jaką posiadał Mars cztery miliardy lat temu, wystarczyłaby do pokrycia całej jego powierzchni warstwą o średniej głębokości 140 metrów! Prawdopodobnie jednak woda nie była tak równomiercie rozmieszczona na Czerwonej Planecie. Zajmowała od około 20% do połowy jej powierzchni, a w niektórych miejscach była o wiele głębsza - wypełniała doliny nawet o głębokości 1600 m.
Jak widać, Mars w przeszłości mógł się poszczycić całkiem wielkim oceanem. Jednak jego mała grawitacja i rzadka atmosfera, spowodowały, że większość tej wody "ulotniła się" w przestrzeń kosmiczną.
Źródło: eso.org