Czy kobiety były pierwszymi artystami ludzkości?
Każdy z nas widział prehistoryczne malowidła jaskiniowe - przedstawiają zazwyczaj grupę mężczyzn polujących na jakiegoś wielkiego zwierza. Polowanie to najczęstszy motyw obrazów odnajdywanych w jaskiniach - dotychczas naukowcy milcząco zakładali, że było to ucieleśnienie dumy mężczyzn z racji przyniesionego pożywienia i chęć pokazania swoich przeżyć pozostającym w siedlisku kobietom i dzieciom. Był to rodzaj dogmatu, nikt nie zastanawiał się nad jego naruszeniem.
Tymczasem Dean Snow z Uniwersytetu Stanowego w Pensylwanii twierdzi, że jest to pewnego rodzaju zaślepienie naukowców. Milcząco zakładaliśmy że to uczestnicy polowań potem je portretowali żeby zapisać swoje dokonania oraz być może jako coś w rodzaju magii: przyciągającej łupy w następnych polowaniach.
Podpis prehistorycznego malarza - odcisk dłoni
Być może jednak było inaczej. Najnowsze badania pokazują że to właśnie pozostające przy domowym ognisku kobiety były pierwszymi artystkami ludzkości i to one tworzyły większość jaskiniowych obrazów. Naukowcy dowiedli tego przyglądając się uważnie innemu częstemu motywowi tych malowideł: odbiciom dłoni artysty.
Po zbadaniu odbić dłoni na skale w ośmiu jaskiniach we Francji i Hiszpanii, byli w stanie odróżnić kobiece i męskie odbicia (na podstawie m.in. takich czynników jak różnice w długości palca wskazującego i serdecznego i wielkość całej dłoni). Stwierdzono że ok. 75% odbić dłoni należy do kobiet. Być może to właśnie kobiety chciały uwiecznić swoich myśliwych lub edukować dzieci, które w przyszłości zajmą ich miejsce? Nie wiemy jakie były kulturowe podstawy tego faktu.
Co ciekawe, jeśli zbadać dłonie współczesnych kobiet i mężczyzn, nie różnią się one tak bardzo: skuteczność tej metody jest o wiele mniejsza. Jednak, jak widać, w czasach jaskiniowych różnice w wymiarach dłoni pomiędzy płciami były wyraźniejsze i można określić płeć na podstawie odbicia z większą dokładnością - czyli tzw. dymorfizm płciowy jeśli chodzi o budowę i proporcję dłoni był w tamtych czasach wyraźniejszy.
Jaskiniowe kliknięcia
Zagadka "jaskiniowych podpisów" jest daleka od ostatecznego rozwiązania. Niektórzy z badaczy twierdzą że mniejsze i obdarzone innymi proporcjami dłonie w rzeczywistości należały do... dzieci i młodych mężczyzn dla których fakt polowania na ogromne zwierzęta był po prostu ekscytującym tematem do rysowania. Inni wskazują też fakt, że odbicia dłoni mogły być czymś w rodzaju podpisu innych członków grupy, którym rysunek po prostu się podobał lub którzy twierdzili, że uczestniczyli w wydarzeniach przedstawionych na malowidle.
Wielu z nas do dziś uwielbia zaznaczyć swoją obecność odbiciem dłoni, rysunkiem na ścianie, graffiti, kliknięciem "Lubię to". Być może z naszymi przodkami sprzed kilkudziesięciu tysięcy lat mamy więcej wspólnego niż myśleliśmy...
Więcej na temat pracy Deana Snow możemy znaleźć w artykule na stronie National Geographic.
Zdjęcie Anasazi cave paintings depicting human handprints in Canyonlands National Park, Utah pochodzi z serwisu Shutterstock.