1. SPIDER'S WEB
  2. rozrywka
  3. Filmy

Matrix to nie tylko filmy. Zebraliśmy wszystkie produkcje, które należą do kanonu

Świat stworzony przez siostry Wachowskie dał ogromne pole do popisu dla twórców anime, komiksów i gier. Rozwijają fabułę z serii "Matrix", ale też pokazują zupełnie odrębne i równie niezwykłe historie. Przy wielu z nich pracowały też same reżyserki kultowych filmów. Co wchodzi w skład kanonu Matriksa?

matrix filmy uniwersum kanon animatrix gry

22 grudnia do kin wchodzi czwarta część opowieści o świecie zdominowanym przez maszyny, w którym ludzie pełnią rolę baterii i nieświadomie żyją w tytułowej symulacji: "Matrix Zmartwychwstania". Pierwszy film z serii wyszedł ponad 20 lat temu w 1999 roku, a kolejne cztery lata później. Na tym jednak nie kończy się to uniwersum Matriksa. Powstał jeszcze m.in. Animatrix i kilka gier wideo, które eksplorują ten cyberpunkowy świat.

W jego wypadku nie ma takich sztywnych ram lub oficjalnego kanonu, jak w przypadku "Gwiezdnych wojen" czy adaptacji Marvela i DC, o które w nieskończoność kłócą się fani. Praktycznie cała franczyza, z pewnymi wyjątkami, ze słowem "Matrix" w tytule może być traktowane jako legitna część uniwersum - zwłaszcza, że Wachowskie aktywnie brały udział przy procesie powstawania większości poniższych tytułów.

Matrix - uniwersum. Co wchodzi w skład kanonu?

Filmy z serii Matrix

  • Matrix (1999)
  • Matrix Reaktywacja (2003)
  • Matrix Rewolucje (2003)
  • Matrix Zmartwychwstania (2021)

Niby oczywista oczywistość, ale niektórzy fani sądzili po pierwszym trailerze "Matrix Zmartwychwstania", że tylko jedynka się ostatecznie liczy. W "Matrix Rewolucje" ginie wielu głównych bohaterów, którzy jakimś cudem mają się pojawić w czwartej części. To wcale nie znaczy, że reżyserka Lana Wachowski (tym razem tylko ona kręci film) wyrzuca niezbyt udane sequele do kosza. Specyfika tego świata i koncepcja komputerowej symulacji nie wyklucza opcji wskrzeszenia i przeprogramowania postaci. Zwłaszcza, że w epilogu trzeciej części widzieliśmy Matrix po restarcie w wersji 7.0, a znany nam Neo był szóstym Wybrańcem.

Wszystkie trzy części Matriksa można obejrzeć online na Netfliksie, ale tylko do 30 grudnia.

Serial Animatrix (2013)

  • Ostatni lot Ozyrysa
  • Drugie odrodzenie, część I
  • Drugie odrodzenie, część II
  • Historia ucznia
  • Program
  • Rekord świata
  • Nawiedzony dom
  • Opowieść detektywa
  • Zniewolony

Siostry Wachowskie wychowały się na anime i czerpały pełnymi garściami z japońskiego cyberpunka. Niektóre sceny z filmów i motywy zostały wręcz żywcem wzięte z "Ghost in the shell". Nic więc dziwnego, że swoje uniwersum rozszerzyły o krótkometrażówki w tej estetyce. Łącznie powstało 9 odcinków świetnej antologii (must-see dla fanów), z czego scenariusze do czterech pierwszych na liście napisały Lana i Lily. Kanon jak się patrzy. Np. "Drugie odrodzenie" to prequel, w którym możemy obejrzeć początek wojny ludzi z maszynami i stworzenie Matriksa.

Co z pozostałymi? Również toczą się w tym uniwersum i z nim nie kolidują, więc praktycznie też można je uznać za kanoniczne. Zwłaszcza, że np. w "Opowieści detektywa" w reżyserii Shinichiro Watanabe (twórca "Cowboya Bebopa") swojego głosu użyczyła filmowa Trinity, czyli Carrie-Anne Moss. Nie było innej opcji skoro tytułowy śledczy jest na tropie znanej hakerki o takim nicku.

Anime Animatrix można obejrzeć online na iTunes i Chili.

Komiksy z serii The Matrix Comics (1999-2004)

Z niewiadomych mi powodów na naszym rynku nie ukazało piękne, 400-stronie wydanie "The Matrix Comics 20th Anniversary Edition" z 2019 roku. Znajdują się w nim wcześniej publikowane historie (łącznie 29) i cztery zupełnie nowe. Wśród nich jest "Bits and Pieces of Information" ze scenariuszem Wachowskich i grafikami Geofa Darrowa, który był artystą koncepcyjnym przy filmowej trylogii.

Jeden z zawartych w antologii komiksów - "Goliath" - napisał sam Neil Gaiman, ale gryzie się ze znanym uniwersum. Opowiada w nim o człowieku, który wyrwał się z Matriksa po tym jak Ziemia została zaatakowana przez statek obcych. Ukazana tam historia wojny maszyn z kosmitami kończy się w 1999 roku, czyli wtedy, gdy wyszedł pierwszy film. Poza tym ludzie w tym komiksie są wykorzystywani przez maszyny również jako procesory, a nie tylko baterie.

"The Matrix Comics" są też i parodie jak np. "Get it?" czy "Who Says You Can't Get Good Help These Days?", które trudne uznać za kanon. Poza tym jest podobnie jak z "Animatriksem" – większość zawartych tam komiksów nie ingeruje w główną fabułę, a ich akcja umiejscowiona jest kiedyś i gdzieś - w tym samym uniwersum wraz z obowiązującymi regułami. Powstało też wiele innych komiksów tradycyjnych i internetowych, których również nie możemy traktować jako oficjalnej części uniwersum – niektórzy mogą pamiętać polskie odpowiedzi na filmy Wachowskich: "Matrix według Śledzia" czy "Maciek (Komix: Rewelacja)".

Gry z serii Matrix

  • Enter the Matrix (2003)
  • The Matrix Online (2005)
  • The Matrix: Path of Neo (2005)

Kiedy patrzę teraz na gameplay z "Enter the Matrix", to mam wrażenie, że inaczej sobie zapamiętałem tę grę - ponad 15 lat temu była dla mnie "Maxem Paynem" w świecie Matriksa. Była też rewolucyjna pod tym względem, że uzupełnia trzecią część filmu. Sterowaliśmy Niobe i Ghostem z załogi statku Logos, w historii pobocznej "Matrix Rewolucje". W grze mogliśmy nawet oglądać cut-scenki z prawdziwymi aktorami, których nie było w trylogii. "The Matrix Online" miał być przełomowym MMO, ale grała w niego garstka zapaleńców. Serwery zostały zamknięte w 2009 roku, a 500 użytkowników musiało przesiąść się na coś innego.

Był reklamowany jako oficjalna kontynuacja filmów, a stworzona historia miała błogosławieństwo Wachowskich, ale wkrótce się przekonamy, czy była kanoniczna. W jednej ze scen ginie bowiem... Morfeusz (zabija go Asasyn nasłany przez maszyny). Bohater jednak powraca w "Zmartwychwstaniach", ale niewciela się w niego już Laurence Fishburne lecz Yahya Abdul-Mateen II. Zobaczymy jak to wszystko będzie wytłumczone i czy będzie nawiązanie do zabójstwa z "The Matrix Online.

W "The Matrix: Path of Neo" wreszcie mogliśmy się wcielić w tytułowego Wybrańca i przeżyć wydarzenia z filmu, w tym kultowy trening z Morfeuszem i walki z agentem Smithem. Przy grze znów pracowały Wachowskie, a także udzieliły w niej komentarza, ale fani się zawiedli, że nie pokazano zupełnie alternatywnego zakończenia, tylko dostali walkę z gigantycznym Smithem-transformerem, a całość miała happy end wzięty z "Rewolucji". W ostatnich dniach furorę w sieci robi też "The Matrix Awakens" - to jednak tylko demo silnika Unreal Engine 5, a nie pełnoprawna gra, ale kto wie, może kiedyś powstanie.

Premiera filmu "Matrix Zmartwychwstania" już 22 grudnia.

* zdjęcie główne: kadr z serialu Animatrix (Program)