1. SPIDER'S WEB
  2. rozrywka
  3. Książki

Minister Czarnek ogłosił nową listę lektur szkolnych. Więcej JPII i sterta książek, które znudzą uczniów

przemysław czarnek lektury szkolne zmiany 2021
619 interakcji
dołącz do dyskusji

Miesiące oczekiwań i zapowiedzi dobiegły końca. Minister Przemysław Czarnek ogłosił nową listę książek dla uczniów szkoły podstawowej i liceów. Lektury szkolne od zawsze miały problem, by wydać się atrakcyjne dla uczniów. Z Janem Pawłem II i Zofią Kossak-Szczucką będzie jeszcze gorzej.

Wygląd nowej listy lektur szkolnych nie jest wielkim zaskoczeniem dla osób, które w ostatnich tygodniach śledziły poczynania i wypowiedzi ministra edukacji czy Rzecznika Praw Dziecka. Z jednej strony otrzymaliśmy deklarację walki o cnoty niewieście, a z drugiej pragnienie częstszego omawiania w szkołach takich tematów jak męczeństwo dzieci. Widząc takie nastawienie ludzi zajmujących się edukacją młodzieży, trudno było trzymać się jakiejś nadziei na sensowne zmiany. A te lekturom szkolnym potrzebne są od dawna. Tylko trzeba je przeprowadzić z głową, a nie w ramach propagandowego chwalenia się polskimi grami wideo czy ideologicznego zacietrzewienia.

Oczywiście tylko ktoś absolutnie naiwny mógł sądzić, że Przemysław Czarnek jest odpowiednią osobą do takiego zadania. Minister edukacji podkreśla, że to nie on jest autorem nowej listy a „eksperci”. Rzecz w tym, że za każdą aktualizacją listy lektur stoi ministerialna inicjatywa. Tak było przed laty za Romana Giertycha i od tej pory niewiele się w tej sprawie zmieniło. W razie czego zawsze można dobrać sobie ekspertów, którzy zdecydują zgodnie z partyjną linią. Dlatego po raz kolejny lądujemy z nowymi lekturami dobieranymi na zasadzie: „Ja go/ją lubię”. Dlatego dostaliśmy całą listę książek Jana Pawła II i o nim, szereg utworów absolutnie anonimowej dla 95 proc. Polaków Zofii Kossak-Szczuckiej czy rzekomo wyczekiwane przez uczniów teksty o kardynale Stefanie Wyszyńskim.

Jan Paweł II, Zofia Kossak-Szczucka i Stefan Wyszyński – który mamy rok?

Zaproponowane przez ministerstwo zmiany są oczywiście znacznie szersze i obejmują kilkadziesiąt różnych tytułów, ale siłą rzeczy uwaga mediów skupiła się właśnie na tych trzech postaciach. Głównie dlatego, że ich obecność w kanonie lektur ma w założeniu promować patriotyzm, religię katolicką i przede wszystkim odległą przeszłość, czyli trzy filary konserwatyzmu. Czy to źle, że tego typu poglądy są reprezentowane w szkołach? Nie, edukatorzy powinni pokazywać uczniom jak najszerszy wycinek rzeczywistości. Ale czy naprawdę potrzebowaliśmy aż tylu utworów związanych z tymi osobami? Trudno to w jakikolwiek sposób uzasadnić w sensowny sposób i bez odwoływania się do jakiegoś pseudopatriotycznego bełkotu.

przemysław czarnek lektury

Lektury szkolne nie są lubiane. Wiem, to prawdziwy szok dla nas wszystkich. Powodów takiego stanu rzeczy jest oczywiście sporo. Brak czasu na ich właściwe omawianie w napiętej do granic możliwości podstawie programowej, nadmiar innych rozrywek, niskie czytelnictwo w całym narodzie, przestarzałe książki oraz czynnik ludzki. Wszystkie te elementy składają się na obraz widziany przez kolejne pokolenia Polaków. Lista lektur szkolnych oczywiście zawsze musi balansować na granicy między tym co popularne, a tym co istotne z punktu widzenia kultury narodu. Nie jest to łatwe i siłą rzeczy nie zadowolimy każdego. Spróbujmy może jednak ucieszyć choć część uczniów, co?

Dajmy dzieciom i młodzieży szansę, by faktycznie zaczęły czytać książki.

Zofia Kossak-Szczucka tego nie osiągnie, bo na jej widok większość uczniów zrobi głupią minę i zapyta kolegi: „Kto to?”. Może część z ciekawości lub poczucia obowiązku sięgnie po pierwszą lepszą książkę tej autorki, ale zapewne od razu odrzuci ich skostniały język i nieżyciowa tematyka. Podobnie będzie z tekstami Karola Wojtyły, a obecność Stefana Wyszyńskiego w kanonie to już w ogóle jakiś absurd. Zresztą można odnieść wrażenie, że twórcy nowej listy nawet sami nie bardzo wierzą w powodzenie tej trójki i swoich pozostałych pomysłów.

Właściwie wszystkie nowości dotyczą lektur uzupełniających. Z wykazu tekstów obowiązkowych usunięto przy okazji trochę książek (książkę Rafała Kosika z serii „Felix, Net i Nika” przeniesiono do uzupełniających). Być może, żeby zrobić miejsce dla naszej trójki gigantów konserwatywnej literatury, a także m.in. „Władcy Pierścieni” J.R.R. Tolkiena, „Anus Mundi” Wiesława Kielara, raportu Witolda Pileckiego, listów Słowackiego i Sienkiewicza (nie, nie żartuję) oraz „Ludzi bezdomnych” Żeromskiego. Odpowiedzcie sobie szczerze – czy to są książki budzące w was ekscytację? Historia świata nie skończyła się na II wojnie światowej, a w kolejnych latach żyły też osoby nie noszące sutanny. Dlaczego tak bardzo ograniczamy rzeczywistość i katujemy młodych ludzi wydarzeniami, które wydarzyły się 80 lat temu?

Nikt nie ma na to odpowiedzi, a nauczyciele już deklarują się publicznie, że nowe lektury szkolne z listy uzupełniającej będą po prostu omijać. Czyli co? To po prostu wiele hałasu o nic? Osobiście nie traktowałbym tego w taki sposób, bo sposób podejścia do kultury w szkołach musi ulec zmianie. Uczniowie czekają na to od lat. Jeżeli wszystko to było okropnie przestarzałe i nieżyciowe za moich szkolnych czasów (a minęła już od nich ponad dekada), to co powiedzieć o dzisiejszym starciu zakurzonych tomów z nowoczesnymi technologiami? Szczerze wątpię, by Przemysław Czarnek i jego „eksperci” zastanawiali się nad tym problemem. Natomiast ktoś zdecydowanie powinien.

Lektury szkolne 2021 – lista zmian:

Szkoła podstawowa, klasy I-III:

  • Alina Centkiewiczowa i Czesław Centkiewicz, „Zaczarowana zagroda”/USUNIĘTE
  • Mira Jaworczakowa, „Oto jest Kasia”/USUNIĘTE
  • Leszek Kołakowski, „Kto z was chciałby rozweselić pechowego nosorożca?”/USUNIĘTE
  • Marcin Pałasz, „Sposób na Elfa”/USUNIĘTE
  • Dorota Gellner, „Wścibscy”/DODANE
  • Julita Grodek, „Mania, dziewczyna inna niż wszystkie. Opowieść o Marii Skłodowskiej-Curie”/DODANE
  • Tom Justyniarski, „Psie troski, czyli o wielkiej przyjaźni na cztery łapy i dwa serca”/DODANE
  • Piotr Kordyasz, „Lolek. Opowiadania o dzieciństwie Karola Wojtyły” (fragmenty)/DODANE
  • Zofia Kossak-Szczucka, „Kłopoty Kacperka góreckiego skrzata”/DODANE
  • Åsa Lind, „Piaskowy Wilk”/DODANE
  • Aleksandra i Daniel Mizielińscy, „Którędy do Yellowstone? Dzika podróż po parkach narodowych”/DODANE

Szkoła podstawowa, klasy IV-VI:

  • Karol May, „Winnetou”/USUNIĘTE
  • Carlo Collodi, „Pinokio”/DODANE
  • John Flanagan, „Zwiadowcy. Księga 1. Ruiny Gorlanu”/DODANE
  • Emilia Kiereś, „Rzeka”/DODANE
  • Zofia Kossak-Szczucka, „Topsy i Lupus”/DODANE
  • Bolesław Leśmian, „Klechdy sezamowe”/DODANE
  • Alan Aleksander Milne, „Kubuś Puchatek”/DODANE
  • Longin Jan Okoń, „Tecumseh”/DODANE
  • Ferdynand Antoni Ossendowski, „Słoń Birara”/DODANE
  • Jacek Podsiadło, „Czerwona kartka dla Sprężyny”/DODANE
  • Louis de Wohl, „Posłaniec króla”/DODANE
  • Rafał Kosik, „Felix, Net i Nika oraz Gang Niewidzialnych Ludzi”/PRZENIESIONE

Szkoła podstawowa, klasy VII-VIII:

  • Nancy H. Kleinbaum, „Stowarzyszenie Umarłych Poetów”/USUNIĘTE
  • Lloyd Cassel Douglas, „Wielki Rybak”/DODANE
  • Zofia Kossak-Szczucka, „Bursztyny” (wybrane opowiadanie)/DODANE
  • André Frossard, „Nie lękajcie się! Rozmowy z Janem Pawłem II”/DODANE
  • Bolesław Prus, „Placówka”, „Zemsta”/DODANE
  • Henryk Sienkiewicz, „Sąd Ozyrysa”/DODANE
  • Nicolas Sparks, „Jesienna miłość”/DODANE
  • Melchior Wańkowicz, „Ziele na kraterze”/PRZENIESIONE
  • Jan Paweł II, „Przekroczyć próg nadziei” (fragmenty)/PRZENIESIONE

Liceum ogólnokształcące/Technikum:

  • Marcin Świetlicki, wybrane wiersze/USUNIĘTE
  • „Kronika Książąt Polskich”, oprac. Jerzy Wojtczak-Szyszkowski/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Juliusz Słowacki, „Listy do Matki” (fragmenty)/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Henryk Sienkiewicz, „Listy z podróży do Ameryki” (fragmenty)/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Stefan Żeromski, „Ludzie bezdomni”/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Ryszard Krynicki, Adam Zagajewski, wybór wierszy/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Witold Pilecki, „Raport Witolda”/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Wiesław Kielar, „Anus mundi”/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Zofia Kossak-Szczucka, „Pożoga. Wspomnienia z Wołynia 1917–1919”/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Jarosław Iwaszkiewicz, wybrane opowiadanie/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • John Ronald Reuel Tolkien, „Władca pierścieni. Drużyna pierścienia”/DODANE ZAKRES PODSTAWOWY
  • Zofia Kossak-Szczucka, „Błogosławiona wina”/DODANE ZAKRES ROZSZERZONY
  • Ferdynand Antoni Ossendowski, „Mocni ludzie; Ludzie, zwierzęta, bogowie”/DODANE ZAKRES ROZSZERZONY
  • Krystyna Lubieniecka-Baraniak, „Gdy brat staje się katem”/DODANE ZAKRES ROZSZERZONY
  • Jan Paweł II, „Przekroczyć próg nadziei” (fragmenty); „Tryptyk rzymski”; „Pamięć i tożsamość” (fragmenty), „Fides et ratio” (fragmenty)/DODANE ZAKRES ROZSZERZONY
  • Karol Wojtyła, „Przed sklepem jubilera”/DODANE ZAKRES ROZSZERZONY
  • Stefan Wyszyński, „Zapiski więzienne”/DODANE ZAKRES ROZSZERZONY
  • Paweł Zuchniewicz, „Ojciec wolnych ludzi. Opowieść o Prymasie Wyszyńskim”/DODANE ZAKRES ROZSZERZONY